Βυζάντιο Archives - Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο

Η απαρνημένη μνήμη

fotodentro — Wed, 30 Jul 2025 10:50:50 +0000

Ο Αντρέας Παλαιολόγος (Μυστράς 1453-Ρώμη 1502) και η αδελφή του Ζωή Παλαιολογίνα (Μυστράς περ. 1450-Μόσχα 1503), απόγονοι των τελευταίων αυτοκρατόρων του Βυζαντίου, του Ιωάννη Η΄ και του Κωνσταντίνου ΙΑ΄, είναι από τα πρόσωπα που ξεχωρίζουν ανάμεσα στους Βυζαντινούς εξόριστους στη Δύση μετά την Άλωση της Πόλης και τον εδαφικό κατακερματισμό της ανατολικο-ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Οι Ελληνόφωνοι Ορθόδοξοι της Διασποράς, στο εξής, εμφανίζονταν ως φαντάσματα ενός κοντινού παρελθόντος, ενώ ο κόσμος βαθμιαία απαρνιόταν τη μνήμη της βασιλείας των Ρωμαίων. Παρακολουθώντας, μέσα από τις διαθέσιμες πηγές, τις περιπέτειες των δύο αυτών αδελφών, γίνεται, θαρρείς, πιο κατανοητή σε εμάς η αδιαφορία των ηγεμόνων της Ευρώπης απέναντι στο σχέδιο της παπικής Κουρίας για την οργάνωση στρατιωτικής εκστρατείας εναντίον των Τούρκων, με σκοπό την ανάκτηση της Ρωμανίας από τη χριστιανοσύνη. Αδιαφορία που οφειλόταν πρωτίστως στο συμφέρον τους να διατηρείται σταθερή η γεωπολιτική ισορροπία στην Ανατολική Μεσόγειο, προς όφελος της ελεύθερης διακίνησης του εμπορίου.
Παράλληλα, στη νεότερη και σύγχρονη ιστοριογραφία, τα βάσανα εν γένει των Βυζαντινών εξορίστων αποτελούν τον δυσμενή εκείνο κοινό τόπο που σηματοδοτεί την απάρνηση της μνήμης της ανατολικο-ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, ως το αναπόφευκτο τέλος μιας ήδη παρηκμασμένης και προορισμένης στη λήθη χιλιετίας· μιας σελίδας της μεσαιωνικής ιστορίας της Ευρώπης, που επιτέλους γυρνάει για να πορευτεί η γηραιά ήπειρος, απελεύθερη πλέον, προς τους νεότερους χρόνους. Αντίθετα, στον ζοφερό κλοιό του «εκβυζαντινισμού» -κράμα ασιατισμού, οριενταλισμού και μεσαιωνικού σκοταδισμού- παραμένει φυλακισμένη η Ρωσία, στην ιστορική της εξέλιξη κατά τον 15ο και 16ο αιώνα, μετά το γάμο (1472) της Ζωής Παλαιολογίνας με τον Πρίγκιπα Ιβάν Γ΄ Βασίλιεβιτς. Το όραμα της «μεταφοράς της αυτοκρατορίας» (traslatio imperii) ενσαρκώνεται εδώ, από τη Νέα Ρώμη της Κωνσταντινούπολης, στην Τρίτη Ρώμη της Μόσχας.

The post Η απαρνημένη μνήμη appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Η ελληνική αυτοκρατορία και οι γείτονές της (13ος-15ος αιώνας)

fotodentro — Mon, 05 Feb 2024 10:47:17 +0000

1204, κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους· 1453, από τους Τούρκους. Μεταξύ αυτών
των δύο σημαντικών χρονολογιών, ο τρίτος και τελευταίος τόμος του Βυζαντινού κόσμου αφηγείται τη δύση της ελληνικής αυτοκρατορίας αλλά και την ιστορία των γειτόνων της, Σέρβων και Βουλγάρων, καθώς και των
Λατίνων, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στην επικράτειά της μετά τη Δ’ Σταυροφορία. Ξετυλίγεται εδώ η ιστορία ενός κατακερματισμένου χώρου μέσα από όλα τα στοιχεία που τον συνθέτουν, συμπεριλαμβανομένου του τουρκικού. Βλέπουμε την άλλοτε μεγάλη δύναμη του 12ου αιώνα να συρρικνώνεται στα όρια ενός κράτους που χάνει πρώτα τα εδάφη της Μικράς Ασίας, έπειτα της Βόρειας Ελλάδας, για να καταλήξει, το 1373, υποτελές στον Οθωμανό σουλτάνο. Περιορισμένο στην Κωνσταντινούπολη και την Πελοπόννησο, η επιβίωσή του εξαρτάται από την καλή θέληση των Τούρκων και τα συμφέροντα της Γένοβας ή της Βενετίας μάλλον, παρά από τις σπάνιες σταυροφορίες που συχνά αποτύγχαναν. Η ένωση της ελληνικής και της λατινικής Εκκλησίας στη Λυών (1274) και, στη συνέχεια, στη Φλωρεντία (1439), την οποία επιχείρησαν οι αυτοκράτορες με την ελπίδα να σωθεί το Βυζάντιο, απορρίφθηκε από την πλειονότητα των Ορθοδόξων και απέβη μάταιη. Η εξουσία του Πατριάρχη επιβλήθηκε οριστικά σε αυτήν του αυτοκράτορα. Η φτώχεια του κράτους, ωστόσο -που επιδεινώνεται από τη μαύρη πανώλη και την ύφεση του 14ου αιώνα, με τις επακόλουθες κοινωνικές συγκρούσεις-, έρχεται σε αντίθεση με την ευημερία ορισμένων τάξεων. Διότι, παραδόξως, το Βυζάντιο συμμετέχει στην οικονομική, καλλιτεχνική και πολιτιστική ανάπτυξη της Δύσης. Προπορεύεται, μάλιστα: οι τεχνικές του (μετάξι, γυαλί) μεταφέρονται εκεί, οι διανοούμενοί του επανανακαλύπτουν και μεταδίδουν στους ουμανιστές την αρχαία ελληνική κληρονομιά, και οι καλλιτέχνες του επηρεάζουν την ιταλική ζωγραφική του Trecento. Εντούτοις, το τραύμα της Δ’ Σταυροφορίας απέτρεψε οποιαδήποτε συγχώνευση. Η βυζαντινή ταυτότητα έχασε την οικουμενικότητά της και περιορίστηκε σε δύο χαρακτηριστικά: τον ελληνισμό
και την ορθοδοξία, που επέτρεψαν στην ελληνική γλώσσα να επιβιώσει.

The post Η ελληνική αυτοκρατορία και οι γείτονές της (13ος-15ος αιώνας) appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Μικρασία, καρδιά του Ελληνισμού

fotodentro — Sat, 15 Jan 2022 12:21:44 +0000

Σταυροδρόμι μεταξύ Ευρώπης και Ασίας, η Μικρασία γνώρισε την επιρροή διαφορετικών τρόπων διαβίωσης και πολιτισμού. Οι παράλιες περιοχές της, τόσο οι αιγαιακές όσο και οι ποντιακές και αυτές της Προποντίδας, είναι ανοιχτές στις εξωτερικές επαφές. Αντίθετα, οι περιοχές της ενδοχώρας διακρίνονται για την καλλιέργεια μεγάλων γαιοκτημάτων, τα λατινικά latifundia.

Δεν είναι, νομίζω, υπερβολή να πούμε ότι, τηρουμένων των αναλογιών, η διαφοροποίηση μεταξύ των περιοχών αυτών διατρέχει όλη την ιστορία της Μικρασίας, και, με κάποιον τρόπο, συνεχίζεται ως τα σήμερα. Η Μικρασία, της παραλίας ή της ενδοχώρας, σημάδεψε τις τύχες του ελληνισμού με ανεξίτηλο τρόπο, ως καρδιά της παντοτινής Ρωμιοσύνης.

The post Μικρασία, καρδιά του Ελληνισμού appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Λαός Και Εξουσία Στο Βυζάντιο

fotodentro — Fri, 26 Nov 2021 13:50:03 +0000

Ενα βιβλίο που ήρθε να ταράξει τα νερά των βυζαντινών σπουδών. Ο Καλδέλλης επανασυνδέει το Βυζάντιο με τις ρωμαϊκές του ρίζες και καταδεικνύει οτι απο τον πέμπτο μέχρι τον δωδέκατο αιώνα η Ανατολική Ρωμαϊκή αυτοκρατορία ήταν ουσιαστικά μια πολιτεία όπου η εξουσία ασκείτο εν ονόματι του λαόυ ,και μερικές φορές απο τον ίδιο τον λαό. Η Πολιτεία της Νέας Ρώμης αποκαθιστά ένα λιγότερο απολυταρχικό /θεοκρατικό και περισσότερο λαΪκιστικό Βυζάντιο, του οποίου οι ελληνόφωνοι πολίτες θεωρούσαν εαυτούς κανονικότατους ρωμαίους , όχι λιγότερο απο ο,τι οι λατινόφωνοι “πρόγονοί” τους.Ο Καλδέλλης δείχνει οτι η ιδέα του Βυζαντίου ως μιας άκαμπτης θεοκρατίας ειναι παραπλανητική κατασκευή μεγάλου μέρους της δυτικής ιστοριογραφίας.

The post Λαός Και Εξουσία Στο Βυζάντιο appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Η ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (Δίτομο)

fotodentro — Mon, 08 Nov 2021 11:03:58 +0000

Τελευταία, η Ιστορία του Βυζαντίου δεν εξετάζεται πια σαν Ιστορία ενός οικουμενικού κράτους, που στη σύνθεση και την ανάπτυξη του πολιτισμού του συνέβαλαν πολλοί λαοί, αλλά ως κεφάλαιο της μακρόχρονης ιστορίας του ελληνικού πολιτισμού, ως κρατική έκφραση της τρίτης φάσης της ελληνικής δημιουργίας, του βυζαντινού ελληνισμού” που ήρθε να συνεχίσει τον κλασικό και το μακεδονικό.
Ο εκδοτικός οίκος “ΜΕΛΙΣΣΑ” θέλοντας να συμβάλει στην ανάπτυξη της νεώτερης αυτής αντίληψης για το Βυζάντιο και τη συντριβή των παλιότερων αντιλήψεων, παρουσιάζει στο ελληνικό κοινό το έργο Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ κατά μετάφραση των αντίστοιχων 2 τόμων από το πολύτομο ιστορικό έργο του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΤΟΥ ΚΑΙΜΠΡΙΤΖ για τη Μεσαιωνική Ιστορία.
Το έργο αυτό είναι έργο συλλογικό, στο οποίο τα διάφορα κεφάλαια καλύπτονται από 30 διακεκριμμένους, πανεπιστημιακούς κυρίως, επιστήμονες της εποχής μας, όπως οι J. B. Burry, M. V. Anastos, G. Ostrogorsky, F. Dolger, S. Runciman κ.ά., και όπου εκτός από τα συνηθισμένα κεφάλαια για την πολιτική και στρατιωτική ιστορία του Βυζαντίου έχουν προστεθεί και νέα για τη διοίκηση, την εκκλησία, το μοναχισμό, την τέχνη, τη φιλολογία καθώς και την επιστήμη. Έτσι δίνεται μια πλήρης εικόνα του βυζαντινού πολιτισμού, με πληροφορίες συγκεκριμένες και έγκυρες, μέσα από τις οποίες διαγράφεται καθαρά η αποφασιστική συμβολή του ελληνισμού και της ελληνικής παιδείας στη διαμόρφωση του πολιτισμού αυτού.
Το έργο αποτελείται από δύο τόμους, από τους οποίους ο Α’ καλύπτει την πολιτική και στρατιωτική κυρίως ιστορία ενώ ο Β’ καλύπτει τους τομείς της διοίκησης, της θρησκείας, της τέχνης και της επιστήμης. Είναι ακόμα πλουτισμένο με ειδικά συνταγμένους πολύχρωμους χάρτες, βασιλικούς καταλόγους όλων των δυναστειών και όλων των χωρών της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, με πίνακες χρονολογικούς, γενεαλογικά δέντρα καθώς και εκτεταμένο, και για πρώτη φορά στη χώρα μας τόσο πλούσιο, ευρετήριο ονομάτων και πραγμάτων.

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ: Καλή , κουβερτούρα ελαφρώς ταλαιπωρημένη.

The post Η ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (Δίτομο) appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.