Λογοτεχνία Archives - Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο

Ράτσα υψικάμινου

fotodentro — Sun, 17 May 2026 08:47:49 +0000

Ο παρών τόμος, με επιλεγμένα δοκιμιακά του κείμενα, θεωρητικά και κριτικά, ευελπιστεί να επανασυστήσει το λόγο του Έκτορα Κακναβάτου στο χώρο της νεοελληνικής γραμματείας. Διαβάζοντας σήμερα, από την απόσταση των χρόνων και με τη γνώση της εξέλιξης των πραγμάτων, τα κείμενά του, δεν μπορεί να μη σταθεί κανείς στην ευστοχία των παρατηρήσεών του, την ευθυκρισία του για σειρά ζητημάτων, την πολυδιάστατη οπτική του· δεν μπορεί να μην εστιάσει στο θάρρος και στην τόλμη των διατυπώσεών του, στον ιδιαίτερο, προσωπικό του τρόπο έκφρασης. Έναν τρόπο έκφρασης που συνδυάζει τον κριτικό ή και επιστημονικό λόγο με την ποιητική ενόραση. Γιατί ο λόγος του Κακναβάτου, η γλώσσα του, η φωνή του, ποιητική ή δοκιμιακή, θεωρητική ή κριτική, προσωπική, κοινωνική ή πολιτική, θα πρέπει να λογιστεί ως ενιαία, μια φωνή ράτσα υψικαμίνου. Ο Έκτωρ Κακναβάτος (ψευδώνυμο του Γιώργου Κοντογεώργη – 1920-2010) υπήρξε ένας από τους κορυφαίους εκπροσώπους του ελληνικού υπερρεαλισμού της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς. Γεννήθηκε στον Πειραιά και σπούδασε Μαθηματικά, μια επιστήμη που επηρέασε βαθιά τη δομή και τη θεματολογία του έργου του. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής συμμετείχε ενεργά στην Εθνική Αντίσταση, ενώ η πρώτη του ποιητική εμφάνιση έγινε το 1943 με τη συλλογή Fuga. Το έργο του χαρακτηρίζεται από μια μοναδική σύζευξη της επιστημονικής ορολογίας με την ελεύθερη υπερρεαλιστική έκφραση, δημιουργώντας έναν λόγο πυκνό, εκρηκτικό και γλωσσικά ανατρεπτικό. Θεωρείται ο πνευματικός επίγονος του Ανδρέα Εμπειρίκου και του Νίκου Εγγονόπουλου, έχοντας όμως διαμορφώσει ένα εντελώς προσωπικό ιδίωμα. Το 1983 τιμήθηκε με το Β’ Κρατικό Βραβείο Ποίησης για τη συλλογή In Perpetuum. Το παρόν βιβλίο, έπειτα από την εισαγωγή του Χρήστου Δανιήλ, αρθρώνεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο, με τίτλο « Ο Κακναβάτος σε πρώτο πρόσωπο », παρουσιάζονται απαντήσεις που έχει δώσει ο Κακναβάτος σε διάφορες συνεντεύξεις του σε περιοδικά, εφημερίδες, ραδιόφωνο και τηλεόραση. Επιλέχθηκε να μην παρατεθούν αυτούσιες οι συνεντεύξεις, αλλά να συντεθεί ένα συνεχές κείμενο από τις απαντήσεις του, ένα συνεχές κείμενο όπου ο λόγος δίνεται αποκλειστικά στον Κακναβάτο, ο οποίος μιλά για τη ζωή, το έργο του και τοποθετείται πάνω σε ζητήματα σχετικά με την τέχνη, τις θεωρητικές του αναζητήσεις, τον υπερρεαλισμό, την ποίηση, καθώς και για άλλους ποιητές. Το πρώτο μέρος, εκτός των βασικών πληροφοριών που παρέχει, μπορεί να λειτουργήσει εισαγωγικά για το δεύτερο και βασικότερο μέρος, καθώς σε πολλές από τις απαντήσεις του ο Κακναβάτος θίγει ζητήματα που εκτενώς αναπτύσσονται στα θεωρητικά ή κριτικά του κείμενα, ενώ κάποιες φορές παραπέμπει κι απευθείας σε αυτά. Το δεύτερο μέρος περιέχει τα γραπτά του Κακναβάτου. Και αυτή η ενότητα χωρίζεται σε δύο επιμέρους : στην πρώτη παρουσιάζονται τα θεωρητικά και δοκιμιακά του κείμενα (για τον Υπερρεαλισμό, το δημοτικό τραγούδι κ.ά.), τα περισσότερα διαβασμένα με τη μορφή εισηγήσεων σε συνέδρια και εκδηλώσεις όπου είχε προσκληθεί ως ομιλητής, ομαδοποιημένα ως προς τη θεματική τους· στη δεύτερη οι μελέτες του και τα κριτικά του κείμενα για άλλους δημιουργούς, Έλληνες και μη (Ανδρέα Εμπειρίκο, Νίκο Εγγονόπουλο, Γιώργο Λίκο, Οδυσσέα Ελύτη, Μελισσάνθη, Δημήτρη Γέρο, Νάνο Βαλαωρίτη, Μιχάλη Κατσαρό, Νίκο Καρούζο, Λόρκα, Allen Ginsberg κ.ά). Στο τέλος, γίνεται μια προσπάθεια συστηματικής καταγραφής και σύνθεσης της συνολικής εργογραφίας του Έκτορα Κακναβάτου, η οποία απουσίαζε έως σήμερα από τη βιβλιογραφία. (Από τον εκδότη)

The post Ράτσα υψικάμινου appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

ΤΡΟΥΒΑΔΟΥΡΟΙ

fotodentro — Thu, 14 May 2026 10:37:32 +0000

Η πρώτη γενιά των τρουβαδούρων, που άκμασε από τις αρχές του 11ου αιώνα ως τα τέλη του 13ου, είναι η πιο ενδιαφέρουσα γιατί και τα ταλέντα παρουσιάζουν μια σημαντική ποικιλία και μένουν ακόμη ελεύθερα από την τυραννία της συμβατικότητας πού τόσο θα ζημίωνε αργότερα τον αυθορμητισμό της έμπνευσής τους. Όμως, η μελέτη των τραγουδιών αυτής της γενιάς στάθηκε εξαιρετικά δύσκολη, όχι μοναχά για τη σπανιότητα των ποιητικών κειμένων, αλλά, κυρίως, για το σκοτεινό νόημα των περισσοτέρων απ’ αυτά. Ανάμεσα σ’ αυτούς τους τρουβαδούρους διακρίνουμε εύκολα δύο σχολές: αυτοί πού ανήκουν στην πρώτη, τραγουδάνε έναν έρωτα, αν όχι απαλλαγμένο από κάθε βλέψη αισθησιακής ικανοποίησής του, όμως πολύ συγκρατημένο στην έκφρασή του, και πού το αγαπώμενο πρόσωπο είναι κάποτε πολύ αόριστο, όπως, π.χ., συμβαίνει σε δύο τραγούδια του Ζωφρέ Ρυντέλ (μέσα του 12ου αιώνα), πού απευθύνονται σε μια κυρά τόσο “μακρινή”, ώστε να φαίνεται ανύπαρκτη. Στήν άλλη σχολή ανήκουν οι τολμηροί ρεαλιστές, πού περιγράφουν με πολύ ωμές εκφράσεις βρωμερές πραγματικότητες, όπως ο Μαρκαμπρέν (1130-1148), ο Καλόγερος του Μοντωντόν (τέλη του 12ου αιώνα) ή ο Μπερνάρ Μαρτί (β’ τρίτο του 12ου αιώνα), για τον όποιο ο έρωτας δεν είναι παρά “ψέμα και ασέλγεια”, μα πού παρ’ όλα αυτά, δεν βλέπει κανένα λόγο για να στερείται κανείς τις χαρές του. Αυτό πού προσεγγίζει τις δύο σχολές που αναφέραμε είναι η προτίμηση πού δείχνουν για το σκοτεινό νόημα. Εκείνοι, πού σκεπάζουν τη σκέψη τους κάτω από διφορούμενες εκφράσεις, σίγουρα θα είχαν μάθει στις σχολές, πώς κάθε έκφραση μπορεί να την πάρει κανείς ή κατά γράμμα ή στη μεταφορική της έννοια, κι έτσι μπορεί να την ταιριάξει σε δύο αντικείμενα. Είναι αυτό πού ονόμαζαν τότε trobar clus, δηλαδή κλειστή έμπνευση.O δάσκαλος αυτού του είδους της ποίησης είναι ο τρουβαδούρος Μαρκαμπρέν, πού δηλώνει πώς πολύ λίγοι άνθρωποι καταλαβαίνουν τους στίχους του, και πώς κι αυτός ο ίδιος δεν καταφέρνει πάντα να τους καταλάβει. Είναι όμως κι άλλοι πού δεν επιδιώκουν το σκοτεινό νόημα από πρόθεση, αλλά το νόημα αυτό πηγάζει μόνο του από τη χρησιμοποίηση ορισμένων εκφραστικών μέσων. Αυτοί είναι οι οπαδοί του trobar ric, δηλαδή της λαγαρής έμπνευσης, πού προσπαθούσαν να εκφράσουν απλές και μάλιστα συχνά κοινότοπες ιδέες, χρησιμοποιώντας τις πιο αναπάντεχες εκφράσεις, γιατί οι εκφράσεις αυτές τους πρόσφεραν σπάνιες ομοιοκαταληξίες. Για να τις πετύχουν λοιπόν δεν δίσταζαν να φτιάχνουν δικές τους λέξεις ή ν’ αλλοιώνουν τις φόρμες, σε τρόπο πού η ποίηση γινόταν γι’ αυτούς ένα κοπιαστικό παιχνίδι ομοιοκαταληξιών. [. . .]

The post ΤΡΟΥΒΑΔΟΥΡΟΙ appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Χίμαιρα

fotodentro — Thu, 26 Feb 2026 10:50:32 +0000

Η πρώτη εκδοχή της Χίμαιρας, η γυμνή κι απέριττη, του 1936, λες και πρόκειται για έργο διαφορετικό σε σχέση με την κατοπινή, ευρύτερα γνωστή, εκδοχή του ’53. Χωρίς τις εκτενείς μυθολογικές αναφορές, τα ποιητικά παραθέματα, τις πολλές φιλοσοφικές αναλύσεις, ο λόγος εδώ, που δεν «θυμίζει τη θάλασσα», επιγραμματικός, νηφάλιος, παραθετικός, ακολουθεί με γαλήνη, σαν ενιαία κινηματογραφική σεκάνς, την απεγνωσμένη εσωτερική πορεία της Ξένης από την κουπαστή του καραβιού της άφιξης μέχρι «το τρομερό βήμα» στα χείλη του γκρεμού της τελικής πτώσης. Περισσότερο νουβέλα παρά ρομάντζο, περισσότερο κοντά στον ποιητικό ρεαλισμό της ψυχογραφίας παρά στον κατοπινό υποβλητικό ρομαντισμό του μελοδράματος, το κείμενο, καθαρό από πυκνές περιγραφές και πηγαίους καταιγισμούς, προσεγγίζει την ηρωίδα με ανατομική αποστασιοποίηση.
Ο Καραγάτσης στην τροχιά της Μαρίνας, από τη γαλλική κόλαση ως τον εξαγνισμό της καθώς διαλύεται αυτοκτονικά στο φως και τα νερά του Αιγαίου.

(Από το επίμετρο του Στρατή Πασχάλη)

The post Χίμαιρα appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Σπανός

fotodentro — Thu, 26 Feb 2026 10:29:32 +0000

Τὸ ἔργο

“Φευ της φλυαρίας, της μοίρας, της ασεβείας” σημείωνε ο Martinus Crusius την 1η, 11ου, 1575 στο βενετσιάνικο έντυπο του ΣΠΑΝΟΥ, που είχε στα χέρια του και μόλις είχε διαβάσει: μια αντιπροσωπευτική κρίση και αντίληψη θρησκευόμενου της Δύσης. Την ίδια αυτή άποψη δυτικής χροιάς μοιραζόταν ως πριν λίγο και το ελληνικό επιστημονικό κοινό. Παράλληλα όμως υπήρχε και υπάρχει μια λαϊκή παράδοση παρωδιών των πιο γνωστών εκκλησιαστικών ύμνων που απετέλεσαν την αφετηρία και της σύνθεσης αυτής από τον ανώνυμο Κωνσταντινουπολίτη λόγιο του 14ου (;) αιώνα. Η πρώην “Ακολουθία του Σπανού” είναι λοιπόν μια βυζαντινή σάτιρα εναντίον ενός σπανού, στη μορφή παρωδιών, προπαντός εκκλησιαστικών ύμνων σε δημώδη γλώσσα. Το ότι, εξάλλου, το κείμενο αυτό έγινε λαϊκό ανάγνωσμα ως βενετσιάνικο έντυπο, σημαίνει ότι “προσέκρουσε” σε ένα διαφωτισμένο κοινό που δε διστάζει να το “γλεντήσει” ελεύθερα έστω κι αν η χρήση των αγίων κειμένων του ήταν συνειδητή. Η παρωδία συμπεριλαμβάνει μεταξύ άλλων την Ακολουθία του Εσπερινού και του Όρθου της Κυριακής, τις ωδές με το Συναξάριο, έναν επιτάφιο Θρήνο για τον Αντι-άγιο Σπανό και -σε πεζό- μια προικοδοσία με τα φοβερά και τρομερά προικιά της νύφης και ένα Γιατροσόφι με ακόμα φοβερότερα και τρανότερα γιατρικά.

The post Σπανός appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Βασίλης Ρώτας

fotodentro — Tue, 25 Mar 2025 10:06:29 +0000

Αθήνα 1979

εισαγωγή: Βούλα Δαμιανάκου

επιμέλεια ύλης: Ελένη Βασιλοπούλου

The post Βασίλης Ρώτας appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Αισώπου Μύθοι

fotodentro — Tue, 18 Mar 2025 16:38:48 +0000

1954

Εκδόσεις: Μ.Βασιλείου

χαρτόδετο

έμμετρο

Σε καλή κατάσταση

The post Αισώπου Μύθοι appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Ερνέστος Ρενάν 1823-1892

fotodentro — Tue, 14 Jan 2025 08:54:12 +0000

The post Ερνέστος Ρενάν 1823-1892 appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Ο μικρός Νικόλας: Το μυθιστόρημα της ταινίας

fotodentro — Fri, 20 Dec 2024 11:34:03 +0000

Με λένε Νικόλα και αυτό το βιβλίο είναι η μεγαλύτερη περιπέτειά μου!
Έχω να σας πω πολλά για τη γέννησή μου και για τη φιλία που ένωσε τους δύο δημιουργούς μου, τον Ρενέ Γκοσιννύ και τον Ζαν-Ζακ Σενπέ.
Οι δυο τους είναι σαν τον Αλσέστ κι εμένα, είναι οι καλύτεροι φίλοι στον κόσμο!
Η ιστορία αποτελεί μεταφορά της ομώνυμης ταινίας κινουμένων σχεδίων των Αμαντίν Φρεντόν και Μπενζαμέν Μασούμπρ. Διασκευάστηκε από την Ανν Γκοσιννύ, κόρη του συγγραφέα, και εκτός από μεγάλη επιστροφή του μικρού Νικόλα, είναι ένα ζεστό αφιέρωμα στη φιλία των δημιουργών του.
Ένα τρυφερό μυθιστόρημα που παρακολουθεί τη γέννηση και τη δημιουργία του πιο αυθεντικού χαρακτήρα της παιδικής μυθοπλασίας αλλά και ολόκληρου του λογοτεχνικού του σύμπαντος!

The post Ο μικρός Νικόλας: Το μυθιστόρημα της ταινίας appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Τρία δαχτυλίδια

fotodentro — Mon, 16 Dec 2024 12:18:19 +0000

Σ’ ένα βιβλίο που υπερβαίνει είδη και κατηγορίες, ο Ντάνιελ Μέντελσον διερευνά τις μυστηριώδεις συνδέσεις ανάμεσα στο τυχαίο της ζωής που ζούμε και στην τέχνη των ιστοριών που αφηγούμαστε. Συνδυάζοντας απομνημονεύματα, βιογραφία και κριτική λογοτεχνίας, τα “Τρία δαχτυλίδια” συνυφαίνουν τις ιστορίες τριών εξόριστων συγγραφέων που στράφηκαν στα κλασικά έργα του παρελθόντος για να δημιουργήσουν τα δικά τους αριστουργήματα – έργα στοχασμού πάνω στην ίδια τη φύση της αφήγησης: του Έριχ Άουερμπαχ, του Εβραίου φιλολόγου που δραπέτευσε από τη Γερμανία του Χίτλερ και έγραψε τη Μίμηση, την κλασική του μελέτη σχετικά με τη λογοτεχνία της Δύσης, στην Ιστανμπούλ· του Φρανσουά Φενελόν, του Γάλλου αρχιεπισκόπου του 17ου αιώνα, που συνέγραψε τις «Περιπέτειες του Τηλέμαχου» – μια ευφυέστατη συνέχεια της Οδύσσειας και συγκεκαλυμμένη κριτική στον Λουδοβίκο ΙΣΤ΄, η οποία αποτέλεσε το μεγαλύτερο μπεστ σέλερ στην Ευρώπη για εκατό χρόνια και είχε σαν αποτέλεσμα την εκτόπισή του· και του Γερμανού μυθιστοριογράφου Β. Γκ. Ζέμπαλντ, αυτοεξόριστου στην Αγγλία, του οποίου οι χαρακτηριστικά μαιανδρικές αφηγήσεις διερευνούν θέματα κοινά με την «Οδύσσεια», όπως ο ξεριζωμός, η νοσταλγία, ο χωρισμός από την πατρίδα.
Ταυτόχρονα, σ’ αυτές τις ιστορίες εξορίας και καλλιτεχνικής κρίσης, συμπλέκεται και η περιγραφή της αγωνίας του ίδιου του Μέντελσον κατά τη συγγραφή δύο από τα δικά του βιβλία -μιας οικογενειακής σάγκα σχετικά με το Ολοκαύτωμα και ενός αυτοβιογραφικού χρονικού για τη μελέτη της «Οδύσσειας» μαζί με τον ηλικιωμένο πατέρα του-, βιβλία που τα στοιχειώνουν ιστορίες άγχους και περιπλάνησης. Καθώς τα «Τρία δαχτυλίδια» οδεύουν προς την εκπληκτική τους κορύφωση, μια αποκάλυψη για το πώς συνδέονταν οι ζωές των τριών αυτών προσώπων υπερβαίνοντας γεωγραφικά σύνορα, γλώσσες και αιώνες, ο αναγνώστης αναγκάζεται να αναθεωρήσει τα πάντα γύρω από τη σχέση ανάμεσα στην αφήγηση και την ιστορία, την τέχνη και τη ζωή.

The post Τρία δαχτυλίδια appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Στη μνήμη του συμπατριώτη μου Υπάτιου Περδίου

fotodentro — Wed, 11 Dec 2024 11:22:37 +0000

Και για να σας μιλήσω πιο καθαρά, πιστεύω πως πρέπει να κηδέψω αύριο τον Υπάτιο στον ενοριακό μου ναό, στον Άγιο Νικόλαο, γι’ αυτό και ζητώ τη βοήθειά σας. Θες που ο θάνατός του συνέπεσε με το θάνατο και την Ανάσταση του Θεανθρώπου, θες που αυτά τα παράξενα συμβάντα όλους μας ανησύχησαν, έτσι που στο τέλος αναγκάστηκα να ξαναφωνάξω τον γιατρό, ποιός το ξέρει. Μπορεί όμως και να συμβαίνει κάτι πολύ πιο απλό: να θέλω μόνο να τιμήσω έναν αθώο, απονήρευτο, άκακο άνθρωπο και τίποτα περισσότερο.
[…]
Επειδή έτυχε εκείνη τη χρονιά να μην πέφτει τη Δευτέρα η γιορτή του αγίου Γεωργίου, και οι χορωδοί ήταν ελεύθεροι, κατέπλευσαν και οι τέσσερις μαζί. Ε ! Τί να πω τώρα! Άλλο πράγμα είναι να σε ταλαιπωρεί ένας άθλιος φάλτσος ψάλτης κι άλλο μεγαλείο έχει μια τετράφωνη χορωδία. Γιατί λοιπόν να μην το ομολογήσω πως αυτή ήταν η πιο κατανυκτική νεκρώσιμος ακολουθία στην οποία έχω χοροστατήσει; Όπως όμως ήταν αναμενόμενο, υπήρξαν και οι αντίθετες απόψεις: Θυμούμαι πως βγαίνοντας λίγο αργότερα από την εκκλησία άκουσα δίπλα μου μια συχωριανή μου να σιγοψιθυρίζει στην αδελφή της: ” Για πες μου, στον θεό σου “, της έλεγε, “μήπως κι ο παπάς μας αποτρελάθηκε; Τόσους και τόσους νοικοκυραίους έχει κηδέψει, γιατί μόνο αυτός ο κουτρούλης άξιζε τόσες τιμές και τόσες χορωδίες; Δεν τα καταλαβαίνω εγώ αυτά τα πράγματα. Πάει, χάλασε πια ο κόσμος, Μαρία μου”. Και μετά οδεύσαμε πάλι προς τη Βουργάρα για την ταφή. Ήταν ένα θαμπό απριλιάτικο απομεσήμερο. Δεν ξεχνώ το χαρμόσυνο “Αναστάσεως Ημέρα ” των ψαλτάδων μαζί με τη ζαλιστική ευωδιά των λεμονανθών που ξεχυνόταν από τους κήπους.

The post Στη μνήμη του συμπατριώτη μου Υπάτιου Περδίου appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.