Δοκίμιο Archives - Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο

Στην Ελλάδα των συνταγματαρχών

fotodentro — Mon, 27 Apr 2026 11:05:14 +0000

Το σημερινό καθεστώς καταστρέφει όχι μόνο όλους τους θεσμούς, οι οποίοι εγγυώνται την αξιοπρέπεια του πολίτη και σηματοδοτούν ένα καλύτερο μέλλον για τα παιδιά μας, αλλά και ό,τι καλύτερο υπάρχει στον χαρακτήρα του λαού μας. Όσο η διαδικασία συνεχίζεται, ένας ολοένα και μεγαλύτερος αριθμός διανοουμένων και άλλων ηγετών, συμπεριλαμβανομένων και πολλών από τα καλύτερα νέα ταλέντα της πατρίδας μας, επιλέγουν την εξορία σε αναζήτηση της ελεύθερης και πολιτισμένης ζωής, η οποία έχει εξαφανιστεί από τη δική τους χώρα. Μεταξύ όσων θα παραμείνουν, οι πιο θαρραλέοι θα συνεχίσουν να αγωνίζονται μόνο και μόνο για να «σπάσουν» και να φυλακιστούν με τη σειρά τους. Οι δειλοί και οι κυνικοί θα συμβιβαστούν επιβιώνοντας ως γραφειοκράτες και τεχνικοί. Οι φιλόδοξοι και οι αδίστακτοι θα εισέλθουν στον στρατό. Οι υπόλοιποι θα αρκεστούν στην παραίτηση μιας ανίκανης και πικρής σιωπής. Η πνευματική ζωή, η σύγκρουση των ιδεών και η κριτική θα μαραζώσουν. Η Ελλάδα που γνωρίζουμε και αγαπάμε, η Ελλάδα για την οποία έχουμε αγωνιστεί, θα εξαφανιστεί ως πνευματική οντότητα. Ο Ρόδης Ρούφος στο βιβλίο αυτό, που κυκλοφορεί για πρώτη φορά στα ελληνικά (πενήντα έξι χρόνια μετά την πρώτη του έκδοση στα γαλλικά και πενήντα τέσσερα από τη μετάφρασή του στα αγγλικά), περιγράφει και καταγγέλλει τον «καφκικό» κόσμο τον οποίο έζησε από κοντά και ο ίδιος από την πρώτη μέρα της επιβολής της δικτατορίας των συνταγματαρχών. Η μοναδική αυτή μαρτυρία καλύπτει την πιο «σκοτεινή» και ανελεύθερη περίοδο του καθεστώτος (ώς τις αρχές του 1970), με αντικειμενικό σκοπό την ενημέρωση και την κινητοποίηση της διεθνούς κοινής γνώμης έναντι της φυσιογνωμίας, της πολιτικής και των πρακτικών της χούντας. Η κατάθεση αυτή πλαισιώνεται από μια ιστορική αναδρομή για τις συνθήκες και τα αίτια που οδήγησαν στο πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967, καθώς και από μια συγκροτημένη πρόταση για τις ενδεικνυόμενες μεθόδους αντίστασης. Ο Ρούφος θα πεθάνει τον Οκτώβριο του 1972, σε ηλικία μόλις 48 ετών, αλλά σε πολλά σημεία του βιβλίου του ακούγεται επίσης «η μυστική βοή των προσιόντων», τεκμήριο της διορατικότητας του συγγραφέα και της πολύ καλής γνώσης της κατάστασης στη χώρα του.

The post Στην Ελλάδα των συνταγματαρχών appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Κριτική και κρίση

fotodentro — Mon, 27 Apr 2026 10:46:32 +0000

Μέσω της πολιτικής τάξης, την οποίαν εγκατέστησε επιβάλλοντας την ειρήνη στο πεδίο που είχε ερημώσει μέσω των θρησκευτικών πολέμων, το κράτος δημιούργησε τις προυποθέσεις για την ανάπτυξη του ηθικού κόσμου. Στο μέτρο όμως που τα στερούμενα πολιτικής εξουσίας άτομα απελευθερώνονται από τα δεσμά της θρησκείας, υπεισέρχονται σε μια σύγκρουση με το κράτος, που μπορεί βέβαια να τους χειραφετεί ηθικά, ωστόσο ταυτόχρονα τους αφαιρεί κάθε υπευθυνότητα περιορίζοντάς τα στον ιδιωτικό χώρο. Οι πολίτες τοποθετούνται αναπόφευκτα απέναντι σε ένα κράτος, το οποίο υποτάσσοντας την ηθική στην πολιτική αντιλαμβάνεται το πολιτικό με τυπικό τρόπο και κάνει τους υπολογισμούς του χωρίς να λαμβάνει υπόψη το ειδικό δυναμικό που εμπεριέχει η χειραφέτηση των υπηκόων του. Στόχος των τελευταίων θα είναι από τούδε η ηθική τους ολοκλήρωση σε τέτοιον βαθμό, ώστε να γνωρίσουν πραγματικά οι ίδιοι -και μάλιστα ο καθένας για τον εαυτό του- τι είναι καλό και τι κακό. Με τον τρόπο αυτόν, ο καθένας μετατρέπεται σε δικαστή που, διαφωτισμένος ων, γνωρίζει ότι είναι εξουσιοδοτημένος να κρίνει οποιονδήποτε ετεροκαθορισμό αντιστρατεύεται την ηθική του αυτονομία. Έτσι, η διάκριση ηθικής και πολιτικής που συντελέσθηκε κάποια στιγμή από το κράτος, στρέφεται τώρα εναντίον του: το ίδιο το κράτος υποχρεούται να επιτρέψει να δικασθεί ηθικά για το επίτευγμά του να κατασκευάσει έναν χώρο όπου κανείς θα μπορούσε να επιβιώσει. Ο Ράινχαρτ Κοζέλεκ, κατέχει ξεχωριστή θέση στην ιστοριογραφία, καθώς δεν εντάχθηκε σε καμία «σχολή», αλλά δημιούργησε ένα δικό του θεωρητικό πλαίσιο. Κύρια πεδία της εργασίας του ήταν η ιστορία των εννοιών (Begriffsgeschichte), η θεωρία της ιστορικής εμπειρίας και του ιστορικού χρόνου, η ιστορία των ιδεών και η κοινωνική ιστορία, η ιστορία του δικαίου και των κρατικών θεσμών. Θεωρείται ένας από τους πρωτοπόρους της σύγχρονης θεωρίας της Ιστορίας, ενώ το έργο του επηρέασε βαθιά την ιστοριογραφία, την πολιτική θεωρία, τη γλωσσολογία και τις κοινωνικές επιστήμες.

The post Κριτική και κρίση appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Η απογραφή των διαφορών

fotodentro — Fri, 24 Apr 2026 10:33:33 +0000

Κι αν η Ιστορία δεν είναι αντικειμενική περιγραφή και εξήγηση, αλλά μια αυστηρή επιστήμη που δομεί το υλικό της ανατρέχοντας στις έννοιες των ανθρωπιστικών επιστημών; Σε αυτή την ιστορική διάλεξη, ο Πωλ Βεν αποκαλύπτει με οξύνοια την ιστορία όχι ως πεδίο όπου διαδραματίζονται γραμμικά τα συμβάντα, αλλά όπου συναντάμε ένα εκθαμβωτικό μωσαϊκό ριζικών διαφορών: οι Ρωμαίοι, οι αρχαίοι, υπήρξαν με έναν απρόβλεπτο, «εξωτικό» τρόπο. Εμείς; Η Ιστορία, υπό το πρίσμα της κοινωνιολογίας, μετατρέπεται σε ένα κυνήγι των αθέατων νόμων που δομούν τις ανθρώπινες επιλογές. Δεν εξηγεί απλώς το παρελθόν, αλλά φωτίζει την αναπάντεχη λογική της ανθρώπινης περιπέτειας.

The post Η απογραφή των διαφορών appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

μυθολογίες

fotodentro — Mon, 20 Apr 2026 10:47:17 +0000

Η καθημερινή ζωή μας τρέφεται ολοένα με μύθους: το κατς, το αυτοκίνητο, η διαφήμιση, ο τουρισμός… – που όλο και περισσότερο μας καταδυναστεύουν. Έτσι κι απομονωθούν από την επικαιρότητα που τους γεννάει, αμέσως φαίνεται η ιδεολογική κατάχρηση που τους επικαλύπτει. Εδώ ο Roland Barthes μας κάνει τον σχετικό απολογισμό, φροντίζοντας -στο δοκίμιό του για τον «Μύθο σήμερα» που κλείνει το βιβλίο- να συμβιβάσει την πραγματικότητα με τους ανθρώπους, την περιγραφή με την εξήγηση, το αντικείμενο και τη γνώση. Γράφει: «Ταξιδεύουμε χωρίς σταματημό ανάμεσα στο αντικείμενο και στην απομυθοποίησή του, ανίκανοι να πιάσουμε την ολότητά του: γιατί αν εισχωρήσουμε στο αντικείμενο, θα το ελευθερώσουμε αλλά και θα το συντρίψουμε. Κι αν του αφήσουμε τη βαρύτητά του, το σεβόμαστε, αλλά το μυθοποιούμε ακόμα περισσότερο»

The post μυθολογίες appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Η απόλαυση του κειμένου

fotodentro — Mon, 20 Apr 2026 10:30:01 +0000

Τι ξέρουμε για το κείμενο; Τον τελευταίο καιρό, η θεωρία επιχειρεί να δώσει κάποια απάντηση. Μένει όμως ένα ερώτημα: Τι απολαμβάνουμε από το κείμενο; Το ερώτημα τούτο οφείλουμε να το θέσουμε έστω και μόνο για ένα λόγο τακτικής: οφείλουμε να καταξιώσουμε την απόλαυση του κειμένου ενάντια στην αδιαφορία της επιστήμης και στον πουριτανισμό της ιδεολογικής ανάλυσης· οφείλουμε να καταξιώσουμε την απόλαυση του κειμένου ενάντια στην ταπείνωση της λογοτεχνίας σαν απλής ψυχαγωγίας. Πώς να θέσουμε το ερώτημα; Συμβαίνει το χαρακτηριστικό της απόλαυσης να είναι πως δεν μπορεί να ειπωθεί. Χρειάστηκε λοιπόν να προσφύγουμε σε μια άτακτη σειρά αποσπασμάτων: στιλπνές πλευρές, πινελιές, κουκκίδες – φυλακτήρια ενός αόρατου σχεδιάσματος: απλή σκηνοθεσία της ερώτησης, βλαστός εξωεπιστημονικός της κειμενικής ανάλυσης

The post Η απόλαυση του κειμένου appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Ελλάδα και Τουρκία

fotodentro — Mon, 20 Apr 2026 10:20:28 +0000

Το Ελλάδα και Τουρκία: 50 ερωτήματα και απαντήσεις αποτελεί έναν σύγχρονο οδηγό κατανόησης των ελληνοτουρκικών σχέσεων, προσεγγίζοντας ένα από τα πιο σύνθετα ζητήματα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής με σαφήνεια και τεκμηρίωση. Μέσα από μια δομημένη μορφή ερωτήσεων και απαντήσεων, φωτίζει βασικές έννοιες και ζητήματα που κυριαρχούν στον δημόσιο διάλογο, όπως η ΑΟΖ, η υφαλοκρηπίδα και οι γεωπολιτικές εξελίξεις.

Το βιβλίο αναλύει κρίσιμα θέματα που επηρεάζουν τις σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας, από ιστορικές εξελίξεις μέχρι σύγχρονες στρατηγικές επιλογές. Εξετάζει ζητήματα κυριαρχίας, θαλάσσιων ζωνών, μειονοτήτων και διεθνούς δικαίου, ενώ παράλληλα απαντά σε καίρια ερωτήματα για τις δυνατότητες και τις προοπτικές διαχείρισης των διαφορών.

Με επιστημονικά τεκμηριωμένο αλλά προσιτό λόγο, ο Άγγελος Συρίγος προσφέρει μια ολοκληρωμένη εικόνα των ελληνοτουρκικών σχέσεων και επιχειρεί να δώσει απαντήσεις στο βασικό ερώτημα: ποια στρατηγική μπορεί να οδηγήσει σε αλλαγή των δεδομένων στο μέλλον.

The post Ελλάδα και Τουρκία appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

ΤΟ ΚΑΤΗΓΟΡΩ!…

fotodentro — Mon, 20 Apr 2026 10:11:51 +0000

Το «Κατηγορώ…!» και άλλα κείμενα για την Υπόθεση Ντρέυφους του Émile Zola αποτελεί μια εμβληματική συλλογή πολιτικών και ιστορικών κειμένων που φωτίζουν μία από τις σημαντικότερες δικαστικές και κοινωνικές υποθέσεις της Ευρώπης. Μέσα από τη θαρραλέα δημόσια παρέμβασή του, ο Ζολά καταγγέλλει την αδικία εις βάρος του Άλφρεντ Ντρέυφους, αναδεικνύοντας τη δύναμη του λόγου απέναντι στην κρατική αυθαιρεσία.

Η έκδοση περιλαμβάνει, πέρα από το ιστορικό άρθρο «Κατηγορώ…!», την απολογία του συγγραφέα στο δικαστήριο, καθώς και σημαντικά κείμενα και ομιλίες που πλαισιώνουν την υπόθεση. Πρόκειται για ένα έργο που αναδεικνύει τον ρόλο του διανοουμένου ως ηθική φωνή της κοινωνίας και παραμένει εξαιρετικά επίκαιρο ως προς την έννοια της δικαιοσύνης και της αντίστασης.

The post ΤΟ ΚΑΤΗΓΟΡΩ!… appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Ελευθερία από το γνωστό

fotodentro — Wed, 08 Apr 2026 11:36:15 +0000

“Προσβλέπουμε σε κάποιον άλλο να μας πει ποια είναι η σωστή ή η λάθος συμπεριφορά, ποια είναι η σωστή ή η λάθος σκέψη, και ακολουθώντας αυτό το πρότυπο, η συμπεριφορά και η σκέψη μας γίνονται μηχανικές, οι αντιδράσεις μας αυτόματες”. Το βιβλίο κλασικής σοφίας του Κρισναμούρτι είναι ένας οδηγός απελευθέρωσης από την τυραννία του αναμενόμενου, ώστε να μπορέσουμε να ανοίξουμε την πόρτα για να μεταμορφώσουμε ριζικά τη σχέση με την κοινωνία και τον εαυτό μας. Μέσα από τις συμβουλές του θα ανακαλύψουμε ότι η κύρια αιτία των διαταραχών είναι η πραγματικότητα που μας υπόσχεται κάποιος άλλος, αντί να είμαστε οι ίδιοι υπεύθυνοι για τον τρόπο ζωής μας. Γνωρίστε τις βασικές φιλοσοφικές αρχές του μεγάλου δασκάλου και πνευματικού ηγέτη, που μας επιτρέπουν να κυριαρχήσουμε στους φόβους μας και να ενισχύσουμε την αυτοπεποίθησή μας αναγνωρίζοντας την ολότητα της ζωής. Ένα βιβλίο που προκαλεί τον αναγνώστη να κινηθεί πέρα από βαθιά ριζωμένα πρότυπα σκέψης και συμπεριφοράς για να επιτύχει μια κατάσταση ριζικής ελευθερίας. Αυτή η ελευθερία δεν αφορά απλώς τη διαφυγή από εξωτερικούς περιορισμούς, αλλά την απελευθέρωση από τους περιορισμούς που επιβάλλουμε στον εαυτό μας. Ένας τρόπος να εξετάσουμε τις ψυχολογικές και κοινωνικές επιρροές που διαμορφώνουν τις αντιλήψεις μας και περιορίζουν τις δυνατότητές μας.

The post Ελευθερία από το γνωστό appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Γλώσσα και πολιτική

fotodentro — Wed, 08 Apr 2026 09:55:48 +0000

Σύντομο βιβλίο ενενήντα πέντε σελίδων γραμμένο το 1975. Στον άτιτλο πρόλογο του ο συγγραφέας εστιάζει στη γλώσσα του νέου Συντάγματος και επισημαίνει τη σημασία της και την ευκαιρία που είχε η ελληνική πολιτεία να καθιερώσει με τον πιο επίσημο τρόπο τη χρήση της δημοτικής γλώσσας. Λίγοι ήταν εκείνοι οι πολιτικοί που στάθηκαν στη σημασία που έχει η γλώσσα στην οποία συντάσσεται το θεμέλιο κείμενο ενός κράτους. Το πρώτο μέρος του βιβλίου τιτλοφορείται «το χάος που είναι γύρω μας: αποτέλεσμα της διγλωσσίας». Εύστοχες γλωσσικές παρατηρήσεις που δείχνουν τις επιπτώσεις και τη σύγχυση που προκαλείται εξαιτίας της διγλωσσίας, της διάστασης ανάμεσα στην ομιλούμενη δημοτική γλώσσα και την επίσημη γραπτή καθαρεύουσα. Οι δυο γλώσσες είναι δύο διαφορετικά γραμματικά συστήματα. Η καθαρεύουσα ως τεχνητή γλώσσα μιμείται τους τρόπους του αττικισμού και την αρχαία αττική διάλεκτο. Η κοινή που διαμορφώνεται κατά τη διάρκεια των αλεξανδρινών χρόνων είναι η γλώσσα σταθμός που ξεχωρίζει τις αρχαίες διαλέκτους από την κατοπινή εξέλιξη της ελληνικής ως τις μέρες μας. Τότε διαμορφώνονται οι διαφορετικές δομές της σημερινής δημοτικής γλώσσας. Η συνύπαρξη καθαρεύουσας και δημοτικής σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας του ελληνικού κράτους προκαλέι το χάος, τη σύγχυση. Έτσι το κλονισμένο γλωσσικό αίσθημα οδηγεί στο υβριδικό αποτέλεσμα που ο συγγραφέας ονομάζει «καθομιλούμενη». Ακολουθεί σύντομη αναδρομή στην ιστορία της διγλωσσίας. Επισημαίνεται η ύπαρξη ιδιωμάτων και η δημιουργία μίας προφορικής κοινής που γίνεται αντιληπτή από όλους. Στο σημείο αυτό της ασυνεννοησίας, πριν από την προφορική κοινή, της «Βαβυλωνίας», παρουσιάστηκε ως λύση η υιοθέτηση μιας άλλης γλώσσας ως εθνικής, που θα είναι και η γραπτή γλώσσα. Έτσι, απέναντι στην προφορική κοινή έχουμε τη γραπτή «φιλολογική» γλώσσα. Κατά το συγγραφέα αυτή η διάσταση καθορίζει και την ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας που αποτυπώνει την πορεία, ώστε να γίνει η προφορική κοινή αποδεκτό όργανο γραπτής έκφρασης. Το τρίτο μέρος του βιβλίου αναφέρεται στις ψευτολύσεις και την πραγματική λύση. Το πρόβλημα σαφώς τοποθετείται στην ύπαρξη της καθαρεύουσας. Η άποψη που τη θέλει ισότιμη δεν είναι λύση γιατί οδηγεί στη διατήρησή της και στη διαιώνιση της διγλωσσίας. Λύση είναι μόνο η οριστική αποβολή της καθαρεύουσας και η αναγνώριση και αναγωγή της δημοτικής σε μοναδικό εκφραστικό όργανο. Και εδώ χρειάζεται η πολιτική απόφαση. Ζήτημα απώλειας της παράδοσης δεν τίθεται γιατί το παρελθόν θα συνεχίσει να είναι αντικείμενο ενδιαφέροντος, αλλά ακριβώς ως παρελθόν. Η ιστορία της γλώσσας, αρχαίες ελληνικές διάλεκτοι – κοινή ελληνική – μεσαιωνική – νεοελληνική, δείχνει τη συνέχεια της γλώσσας.

ημερομηνία έκδοσης 1975

The post Γλώσσα και πολιτική appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ Ή ΑΠΑΤΗ;

fotodentro — Fri, 03 Apr 2026 10:26:08 +0000

Από τη μία ένας ασθενής που πονάει, πανέτοιμος να “αγοράσει” οτιδήποτε προκειμένου να απαλλαγεί από το δυσβάσταχτο κακό. Από την άλλη, μυρωδάτα ελιξίρια σε λαμπερές αμπούλες, πολύχρωμα χαπάκια με κονιορτοποιημένη ολόκληρη τη σοφία της φύσης, δοκιμασμένες συνταγές της γιαγιάς, μαγικές βελόνες που ξεμπλοκάρουν τη ζωτική ενέργεια, έμπειρες παλάμες που εξαφανίζουν τον πόνο, μαλάξεις και θεραπευτικά αγγίγματα, βάλσαμα και μαντζούνια, θαυματουργοί κρύσταλλοι και μαγνητικά βραχιόλια, νοσώδεις ουσίες ενάντια σε κάθε όμοιο πάθος, οριεντάλ τεχνικές, κόλπα διαλογισμού και αυτοΐασης… κατακλύζουν το διαδίκτυο, φιγουράρουν σε περιοδικά, προωθούνται στις προθήκες των φαρμακείων, διαφημίζονται από τηλεοπτικούς αστέρες και, τέλος, πωλούνται πανάκριβα προκειμένου να θεραπεύσουν από συνάχι μέχρι καρκίνο. Καλωσορίσατε στον κόσμο της εναλλακτικής ιατρικής! Και δεν είστε μόνοι. Χιλιάδες ασθενείς προσεγγίζουν συμπληρωματικές και εναλλακτικές θεραπείες, οι οποίες υπόσχονται ίαση και χρησιμοποιούνται είτε παράλληλα είτε υποκαθιστούν τη συμβατική ιατρική. Οι “συμβατικοί” γιατροί -στον δρόμο της δοκιμής και του πειράματος- δεν παρεκκλίνουν από τον λόγο του Ιπποκράτη: η αποτελεσματικότητα μιας νέας θεραπείας κρίνεται με βάση την επιστήμη, και όχι τη θετική γνώμη κάποιου γι’ αυτήν. Άραγε, πού να απευθυνθεί ο ασθενής; Ποια ιατρική είναι αξιόπιστη και ποια μας εξαπατά; Ποιος έχει δίκιο; Ποια είναι τα μυστικά και…. τα ψέματα; Γνωρίζουν οι σημερινοί γιατροί το καλύτερο για εμάς, ή μήπως τα διάφορα γιατροσόφια μας ανοίγουν πράγματι τον δρόμο για κάποια αρχαία, ανώτερη γνώση; (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Δείτε λιγότερα

The post ΘΕΡΑΠΕΙΑ Ή ΑΠΑΤΗ; appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.