Νικος Κούρκουλος Αρχεία - Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο

Μαγεμένο σύμπαν

fotodentro — Wed, 31 Dec 2025 11:57:20 +0000

Από τη σκοπιά της δυτικής νεοτερικότητας, η ανθρωπότητα κατοικεί σε ένα απομαγεμένο σύμπαν. Θεοί, πνεύματα και πρόγονοι έχουν αποσυρθεί σε έναν υπερβατικό κόσμο, δεν ζουν πια ανάμεσά μας ούτε εμπλέκονται στις υποθέσεις της καθημερινής ζωής. Κι όμως, η συντριπτική πλειονότητα των πολιτισμών στην ανθρώπινη ιστορία αντιμετωπίζει τα πνεύματα ως απολύτως υπαρκτά πρόσωπα, μέλη μιας κοσμικής πολιτείας που αλληλεπιδρούν με τους ζωντανούς και καθορίζουν τη μοίρα τους. Για τους πολιτισμούς αυτούς, οι άνθρωποι δεν αποτελούν παρά ένα μικρό μέρος ενός μαγεμένου σύμπαντος, το οποίο διαστρεβλώθηκε μέσα από τις υπερβατικές κατηγορίες της «θρησκείας» και του «υπερφυσικού». Το ανά χείρας βιβλίο απευθύνει ένα κάλεσμα σε ανθρωπολόγους και κοινωνικούς επιστήμονες να επανεξετάσουν αυτούς τους πολιτισμούς της εμμένειας και να τους μελετήσουν με βάση τα δικά τους μέτρα για τον κόσμο. Στο τελευταίο, αποκαλυπτικό του έργο, ο Μάρσαλ Σάλινς προτείνει μια νέα μεθοδολογία και χαράζει ένα συναρπαστικό ερευνητικό πρόγραμμα για το πεδίο της ανθρωπολογίας. Μας ταξιδεύει από τους Inuit του Αρκτικού Κύκλου έως τους Dinka της ανατολικής Αφρικής, και από τους Arawete του Αμαζονίου έως τον νησιωτικό λαό των Τικοπιανών στον Ειρηνικό, ρίχνο ντας νέο φως σε κλασικές και σύγχρονες εθνογραφίες και αποκαλύπτοντας πώς ακόμη και οι φαινομενικά ανθρώπινες σφαίρες της «οικονομίας» και της «πολιτικής» αναδύονται μέσα από τη διαπραγμάτευση – και τελικά την ιδιοποίηση, εκ μέρους των ανθρώπων- των δυνάμεων των θεών.

The post Μαγεμένο σύμπαν appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Η Γάζα μπροστά στην ιστορία

fotodentro — Thu, 10 Oct 2024 16:27:12 +0000

«Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι, στο μέλλον, η Γάζα θα βρει τους ιστορικούς της. Για την ώρα, μπορούμε μόνο να στοχαστούμε γύρω από τις δημόσιες χρήσεις του παρελθόντος που τη συνοδεύουν, γύρω από τη βοήθεια που μπορεί να προσφέρει η ιστορία όταν εξετάζουμε το παρόν και τις εργαλειοποιήσεις, συχνά συζητήσιμες και κάποτε ποταπές, των οποίων γίνεται αντικείμενο. Με αυτά ασχολείται τούτο το μικρό μου δοκίμιο. Η δική μου σκοπιά ξεφεύγει από την ομοφωνία της «χορωδίας», με την έννοια ότι δεν συμπίπτει με τα αξιώματα αυτού του μικρού μέρους του κόσμου που ονομάζουμε Δύση, η οποία ισχυρίζεται ότι κατέχει το μονοπώλιο, όχι μόνο της εξουσίας αλλά και της ηθικής. Απέναντι σ’ αυτή τη συναινετική χορωδία, το κείμενό μου θα ήθελε να αποτελεί «αντίστιξη», να αποδεχτεί δηλαδή την πρόσκληση που είχε απευθύνει, πριν χρόνια, στους διανοούμενους ο Έντουαρντ Σαΐντ, που θλιβόταν επειδή οι φωνές τους ακούγονταν όλο και λιγότερο, πνιγμένες από το μιντιακό βουητό. Αν όμως δοκιμάζαμε να αλλάξουμε σημείο παρατήρησης και να έρθουμε στη θέση εκείνων που υφίστανται αυτόν τον πόλεμο, οι εκτός χορωδίας φωνές λένε πολύ προφανή πράγματα».

The post Η Γάζα μπροστά στην ιστορία appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Επανάσταση

fotodentro — Sat, 13 May 2023 09:21:16 +0000

Ο Βάλτερ Μπένγιαμιν είχε συγκρίνει την επανάσταση με την πυρηνική σχάση: μια έκρηξη ικανή να απελευθερώσει και να πολλαπλασιάσει την ενέργεια που περιέχεται στο παρελθόν. Τούτο το βιβλίο δεν αφηγείται την ιστορία των επαναστάσεων
σε χρονολογική σειρά: τις ερμηνεύει σαν συλλογικά ξεσπάσματα που καταστρέφουν την κατεστημένη τάξη πραγμάτων και ανοίγουν νέους ορίζοντες προσμονής. Είναι
εργοστάσια ουτοπιών. Ο Έντσο Τραβέρσο χρησιμοποιεί την έννοια της επανάστασης σαν ερμηνευτικό κλειδί για να κατανοήσουμε τη νεοτερικότητα, και όχι μόνο τις κοινωνικές και πολιτικές της δομές αλλά και τις ιδέες της και το συλλογικό φαντασιακό της, ή ακόμα και τις αισθητικές της μορφές. Αυτό σημαίνει να συλλάβουμε τις διανοητικές και συγκινησιακές διαστάσεις των επαναστάσεων, που έχουν εναποτεθεί σε κείμενα και εικόνες, θεωρίες και βιώματα, υλική κληρονομιά και συλλογικές μνήμες.
Η Επανάσταση του Τραβέρσο καλύπτει τους δύο τελευταίους αιώνες αναταραχών αναλύοντας ένα ευρύ και ποικίλο φάσμα υλικών, ξαναδιαβάζοντας τα κανονιστικά κείμενα, ανακαλύπτοντας και πάλι λησμονημένες μορφές. Το αποτέλεσμα είναι ένα γοητευτικό ιστορικό τοπίο φτιαγμένο από «διαλεκτικές εικόνες»: ατμομηχανές, σώματα, οδοφράγματα, σημαίες, τελετές, υλικές τοποθεσίες, ζωγραφικούς πίνακες, αφίσες και συμβολικά ορόσημα. Η διεργασία του παρελθόντος είναι απαραίτητη για να
πορευτούμε στα ταραγμένα νερά του παρόντος και για να τροφοδοτήσουμε ένα νέο πολιτικό φαντασιακό για τον 21ο αιώνα.

The post Επανάσταση appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Η Αρχαιολογία Και Οι Αισθήσεις

fotodentro — Mon, 24 Apr 2023 12:05:35 +0000

επερνώντας την έως τώρα περιορισμένη και βασικά προβληματική αντιμετώπιση των σωματικών αισθήσεων. Ο Γιάννης Χαμηλάκης προτείνει μια αισθητηριακή αρχαιολογία που μπορεί να ανακαλύψει τις χα-μένες, καταπνιγμένες και ξεχασμένες αισθητηριακές και συν-κινητικές τροπικότητες των ανθρώπων. Χρησιμοποιώντας την Κρήτη της Εποχής του Χαλκού σαν μελέτη περίπτωσης, δείχνει πως μπορεί να μας βοηθήσει η αισθητηριακή μνήμη για να επανεξετάσουμε προβλήματα που εκτείνονται από την παραγωγή της προγονικής κληρονομιάς έως την μεγάλης κλίμακας κοινωνική αλλαγή και την πολιτισμική σημασία των μνημείων.

«Πλούσιο σε αναφορές, θεωρητικά καινοτόμο και γραμμένο από μια κορυφαία προσωπικότητα του κλάδου, το βιβλίο Η αρχαιολογία και οι αισθήσεις χαράζει νέους δρόμους στην ανθρωπολογία των αισθήσεων. Χάρη στη σαφήνειά του, θα γίνει σημείο αναφοράς για ερευνητές και σπουδαστές που ενδιαφέρονται για νέες προσεγγίσεις στην ερμηνεία των υλικών αντικειμένων.»
“David Sutton, Southern Illinois University”

«[…] μια πολύτιμη μελέτη στην πολιτισμική σκέψη – και πολύ ευχάριστο ανάγνωσμα συνάμα.»
“Δημήτρης Πλάντζος, Historein”

«Παρά την περίπλοκη φιλοσοφική και ιστορική ανάλυση στο πρώτο μέρος του βιβλίου, είναι ένα προσιτό έργο που δεν απαιτεί ειδικές γνώσεις για να αποκρυπτογραφηθεί, κάτι για το οποίο ο συγγραφέας μπορεί να είναι υπερήφανος.»
“Kayt Armstrong, Antike Welt”

«Όσοι είναι εξοικειωμένοι με το έργο του Χαμηλάκη, θα αναγνωρίσουν θέματα που επανέρχονται και σ’ αυτό το βιβλίο: μνήμη, διάσταση του προσώπου, συμποσιακότητα, αναστοχαστικότητα, πολιτική και, φυσικά, οι αισθήσεις. Συνδυάζοντας τα θέματα αυτά, το βιβλίο αποτελεί μια βαρύνουσα πρόταση από έναν κορυφαίο στοχαστή στο χώρο της αρχαιολογίας.»
“Jo Day, Antiquity”

The post Η Αρχαιολογία Και Οι Αισθήσεις appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Ιδιότυπα παρελθόντα

fotodentro — Wed, 17 Nov 2021 12:41:34 +0000

Η ιστορία γράφεται, ολοένα και περισσότερο, στο πρώτο πρόσωπο. Οι ιστορικοί δεν αρκούνται πια να ανασυσταίνουν και να ερμηνεύουν το παρελθόν, νιώθουν τώρα την ανάγκη να αφηγούνται την υποκειμενικότητά τους. Διαμορφώθηκε ένα νέο υβριδικό είδος, με κυριότερα δείγματά του έργα συγγραφέων όπως ο Ιβάν Ζαμπλονκά και ο Φιλίπ Αρτιέρ, οι οποίοι διηγούνται τις έρευνές τους και περιγράφουν τις συγκινήσεις τους σε έντονα λογοτεχνικό ύφος. Αντίστροφα, ακολουθώντας τον Πατρίκ Μοντιανό και τον Β. Γκ. Ζέμπαλντ, ορισμένοι συγγραφείς όπως ο Χαβιέρ Θέρκας, ο Ερίκ Βυγιάρ και ο Λοράν Μπινέ μετακινούν τα σύνορα ανάμεσα σε μυθιστορηματική αλήθεια και ιστορική αλήθεια, δημιουργώντας “μη μυθοπλαστικά μυθιστορήματα”.
Αυτή η ανάδυση του εγώ εγείρει ζητήματα, επιστημολογικά και άλλα, βαθύτερα, που αφορούν τον κόσμο στον οποίο ζούμε, τη νεοφιλελεύθερη λογική του και τον ατομισμό που τη χαραχτηρίζει: σε τελική ανάλυση, αυτός ο ναρκισσισμός των ιστορικών είναι σύμπτωμα της απώλειας του συλλογικού νοήματος της ιστορίας, με φόντο μια συμπιεσμένη στο παρόν αντίληψη και αναπαράσταση του χρόνου (“παροντισμός”). Σε τούτο το δοκίμιο, ο Enzo Traverso αναλύει αυτή την υποκειμενιστική στροφή, υπογραμμίζοντας τις δημιουργικές της δυνατότητες, τις πολιτικές της αμφισημίες και τα εγγενή όριά της.

The post Ιδιότυπα παρελθόντα appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Τι στο… Φουκό;!

fotodentro — Sat, 13 Nov 2021 08:03:12 +0000

Η τιμωρία ήταν το έγκλημα. Μην υπακούοντας στο Θεό για να ικανοποιήσει τις δικές του επιθυμίες, βάζοντας την αγάπη του εαυτού του πάνω από την αγάπη για Εκείνον, που έπρεπε μόνη να του αρκέσει, ο άνθρωπος καταδικάστηκε να γίνει ο σκλάβος των αχόρταγων σωματικών επιθυμιών: ένα περιορισμένο και ανίδεο πλάσμα παρατημένο σ’ έναν άχαρο και σκέτα υλικό κόσμο για να μοχθεί, να υποφέρει και μετά να πεθαίνει. Φτιαγμένος από “αγκάθια και τσουκνίδες”, αντιστεκόμενος στις προσπάθειές μας, ο κόσμος, είπε ο Αυγουστίνος, “δεν προσφέρει το καλό που υπόσχεται: είναι ψεύτης και εξαπατά”. Η εξαπάτηση έγκειται στην αδυναμία του να κατευνάσει τους φιλήδονους πόθους μας για γήινα αγαθά, για κυριαρχία και για σαρκικές απολαύσεις. […]
Όμως ο Θεός ήταν ελεήμων. Μας έδωσε την Οικονομία. Τον καιρό του Άνταμ Σμιθ, η ανθρώπινη αθλιότητα είχε μεταμορφωθεί στη θετική επιστήμη του πώς να τα βγάζεις πέρα με τις αιώνιες ανεπάρκειές μας: πώς να αντλείς τη μέγιστη δυνατή ικανοποίηση από μέσα που είναι πάντα λιγότερα από τις επιθυμίες μας. Ήταν η ίδια Ιουδαιοχριστιανική Ανθρωπολογία, απλώς αστικοποιημένη, και τελικά ένα ελαφρώς ενθαρρυντικότερο πρόγραμμα σχετικά με τις δυνατότητες επένδυσης που παρέχει ο ανθρώπινος πόνος. (“Στου Αδάμ -Σμιθ- την πτώση, αμαρτήσαμ’ όλοι”)
Γοργή επισκόπηση των ζητημάτων που ταλανίζουν τις επιστήμες του ανθρώπου, τούτη η συλλογή συντομότατων ή κι επιγραμματικών κειμένων παρουσιάζει επίσης συνοπτικά και με ανάλαφρη διάθεση, διανθισμένες με σχόλια στην πολιτική επικαιρότητα, τις κύριες δόξες της σαλινσιανής ανθρωπολογίας.

The post Τι στο… Φουκό;! appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.