Θεμέλιο Αρχεία - Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο

Ο Τελευταίος Ήρωας

fotodentro — Tue, 30 Jun 2026 17:05:51 +0000

Στον πιο κεντρικό δρόμο της Αθήνας, στην οδό Πανεπιστημίου, σε μια πλατεία άδεια με δυο ονόματα, που όλοι την περνάμε αλλά ποτέ κανείς δεν κάθεται εκεί, στέκει μοναχικός κι αγέρωχος, ο ανδριάντας του Αλέκου Παναγούλη. Πώς έφτασε να γίνει άγαλμα αυτός ο νέος; Τρόπον τινά, αυτό είναι το κεντρικό ερώτημα της ανά χείρας μελέτης.

Εάν σήμερα ο Παναγούλης αποτελεί τον κορυφαίο ατομικό ήρωα της αντιδικτατορικής αντίστασης, οι διαδικασίες ηρωοποίησής του δεν υπήρξαν άμεσες, προκαθορισμένες ή γραμμικές, ούτε υπάκουσαν σε οποιοδήποτε είδος τελεολογίας. Η απόπειρα εναντίον του Παπαδόπουλου ήταν η πρωταρχική ηρωική πράξη, αλλά πλάι σε αυτήν, η αταλάντευτη στάση του στην ανάκριση, τα φριχτά βασανιστήρια, οι απόπειρες απόδρασής του, ο μεταπολιτευτικός αγώνας του για αποκάλυψη των αρχείων της ΕΣΑ και ο ακόμη ανεξιχνίαστος θάνατός του εδραίωσαν την ηρωική εικόνα του. Οι τρόποι και οι δρόμοι μέσω των οποίων συγκροτήθηκε η φήμη και η μνήμη του Αλέκου Παναγούλη με κυρίαρχο συστατικό τον ηρωισμό φέρουν έντονο το στοιχείο της έκπληξης, της ανατροπής του εκάστοτε αναμενόμενου, της απρόβλεπτης “πανουργίας της ιστορίας”.

Το βιβλίο παρακολουθεί πώς συγκροτήθηκε το σύμβολο “Παναγούλης” κατά τη διάρκεια της ζωής του και την πρώτη πενταετία μετά τον θάνατό του. Αναδεικνύει τη δική του δράση, αλλά και τις κοινότητες μνήμης που συγκροτήθηκαν γύρω από αυτόν, επιχειρώντας να μελετήσει τις διαδικασίες ηρωοποίησής του ως ένα ιστορικό φαινόμενο άμεσα συνδεδεμένο με την εποχή του και τις ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας.

The post Ο Τελευταίος Ήρωας appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Στα χρόνια της βίας

fotodentro — Mon, 20 Apr 2026 08:50:46 +0000

Προϊόν μιας ερευνητικής καταβύθισης στα αρχεία των νεόκοπων Υπουργείων (Μινιστέριων) της Αστυνομίας (1822-1826) και του Δικαίου (1822-1827), το βιβλίο αυτό μελετά τον τρόπο που η διαδικασία συγκρότησης εμβληματικών κρατικών θεσμών, όπως η αστυνομία και η ποινική δικαιοσύνη, συναντιέται και εμπλέκεται με τις ζωές των “μικρών” ανθρώπων, εκείνων δηλαδή που βρέθηκαν στα μετόπισθεν και δεν έχουν αφήσει τα ίχνη τους το μεγάλο γεγονός της Ελληνικής Επανάστασης. Παρακολουθεί πώς καθημερινές, οριακές κοινωνικές σχέσεις, στο κάδρο μιας εξόχως βίαιης συγκυρίας, εκβάλλουν στην πολιτική, στον βαθμό που η διαχείρισή τους εμπλέκει τη συγκρότηση και λειτουργία νέων θεσμών πώς βίαια διαρρηγμένες διαπροσωπικές σχέσεις “συναντώνται” με τις νέες πολιτικές κατηγορίες, τους θεσμούς και τα λεξιλόγια που εισήγαγε η Επανάσταση. Προσεγγίζοντας τα δικαστικά και αστυνομικά αρχεία ως προνομιακά πεδία για την ανίχνευση μείζονων πολιτικών και κοινωνικών αλλαγών στο μικροϊστορικό επίπεδο, το βιβλίο παρακολουθεί τις ανατροπές και τις συνέχειες που επέφερε η Επανάσταση στην καθημερινότητα και τις κοινωνικές σχέσεις, και προσφέρει μια εκλεπτυσμένη και σύνθετη εικόνα της σχέσης θεσμών και κοινωνίας στην επαναστατημένη Ελλάδα.

The post Στα χρόνια της βίας appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Η δεύτερη ζωή του Ελευθερίου Βενιζέλου

fotodentro — Fri, 07 Mar 2025 18:01:56 +0000

Γιατί σχεδόν σε κάθε πόλη της Ελλάδας υπάρχουν αγάλματα, προτομές, δρόμοι και πλατείες που μνημονεύουν τον Ελευθέριο Βενιζέλο; Γιατί τόσοι πολιτικοί τον επικαλούνται όταν θέλουν να δώσουν κύρος και ιστορικό βάρος στον λόγο τους; Και, κυρίως, πώς φτάσαμε σε αυτό το σημείο της αποδοχής του, ενώ έχει προηγηθεί ο Εθνικός Διχασμός και το μοίρασμα της χώρας στα δύο;

Η κομβική θέση που κατέχει σήμερα ο Βενιζέλος στην ελληνική ιστορική συνείδηση και στη συλλογική μνήμη δεν προέκυψε εν κενώ. Συνδέοντας διαφορετικά νήματα και μέσα από εξαντλητική έρευνα σε αρχεία, πολιτικά και δημοσιογραφικά κείμενα, ιστοριογραφικά έργα, εγχειρίδια και μνημεία, το ανά χείρας βιβλίο ανασυνθέτει την πορεία μετατροπής του Βενιζέλου από ζώσα μνήμη σε πολιτικό και εθνικό σύμβολο. Τα κεντρικά ερωτήματά του αφορούν το ποιοι και γιατί επικαλέστηκαν το βενιζελικό παρελθόν στη μεταπολεμική περίοδο, καθώς και το πώς η τομή του 1940 και η υπαγωγή του Εθνικού Διχασμού στη διαίρεση του Εμφυλίου Πολέμου λειτούργησαν καθοριστικά στον επαναπροσδιορισμό της εικόνας του Βενιζέλου. Ποιες ήταν, δηλαδή, οι μεγάλες αφηγήσεις που δημιουργήθηκαν για το βενιζελικό παρελθόν μέσα από τη συμπλοκή της πολιτικής, της μνήμης και της ιστορίας;

Μέσα από πολιτικές συγκρούσεις, ιστοριογραφικές ερμηνείες και τελετουργικές μνημονεύσεις, σε αυτό το βιβλίο αναδύεται ένα μωσαϊκό πολλαπλών προσώπων του Βενιζέλου στη μεταπολεμική Ελλάδα, μια καλειδοσκοπική εικόνα όπου προωθούνται διαφορετικές εκδοχές της προσωπικότητάς του ανάλογα με τη συγκυρία, τις στρωματώσεις της μνήμης και τους πολέμους της ιστορίας. Μέσα από αυτές τις διεργασίες, αναδεικνύεται ο Βενιζέλος ως μετωνυμία των πρώτων δεκαετιών του εικοστού αιώνα και, τελικά, σκιαγραφείται η ίδια η σχέση της μεταπολεμικής ελληνικής κοινωνίας με το προπολεμικό παρελθόν της.

The post Η δεύτερη ζωή του Ελευθερίου Βενιζέλου appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Το σημειωματάριο ενός πιλάτου

fotodentro — Wed, 30 Oct 2024 12:20:28 +0000

Θεμέλιο, 1978

Εξαντλημένο απο τον εκδότη

The post Το σημειωματάριο ενός πιλάτου appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Το Πολυτεχνείο έξω από το Πολυτεχνείο

fotodentro — Fri, 10 Nov 2023 15:31:28 +0000

Αυτό που έκανε το Πολυτεχνείο να γίνει το «Πολυτεχνείο», δεν είναι εκείνα που συνέβησαν μέσα στο υπό κατάληψη ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα, αλλά όσα διαδραματίστηκαν έξω από αυτό. Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν αρχικά γύρω από το Πολυτεχνείο και στη συνέχεια ξεχύθηκαν στους δρόμους της Αθήνας, συγκρότησαν διαδηλώσεις απ’ άκρου σ’ άκρο της πόλης, πανικόβαλαν τη φρουρά του Υπουργείου Δημοσίας Τάξεως, έστησαν οδοφράγματα για να εμποδίσουν τη διέλευση των τεθωρακισμένων, πνίγηκαν στα δακρυγόνα και ξυλοφορτώθηκαν αγρίως από την Αστυνομία, στάθηκαν –κυριολεκτικά– μπροστά στις κάνες και δεν έκαναν πίσω παρά μόνο όταν πλέον μετρούσαν στις τάξεις τους εκατοντάδες τραυματίες και τους πρώτους νεκρούς. Πρόκειται για αυτούς που, ακόμη πιο εντυπωσιακό, τις επόμενες ημέρες, ενώ η εστία του Πολυτεχνείου είχε πλέον συντριβεί, εγκατέλειψαν τα σχολεία τους και τις δουλειές τους και διαδήλωναν ανάμεσα στα πυρά των αστυνομικών, των ακροβολιστών και των τεθωρακισμένων, μετρώντας νέα –και περισσότερα– θύματα. Την ιστορία εκείνων των αφανών ηρώων της εξέγερσης του 1973 επιχειρεί να καταγράψει (με ασυγχώρητη καθυστέρηση πενήντα ετών) αυτό το βιβλίο.

The post Το Πολυτεχνείο έξω από το Πολυτεχνείο appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Μ.Μ.Ε. την άδειά σας

fotodentro — Tue, 18 Apr 2023 12:49:22 +0000

Κατά την περίοδο της συγγραφής του παρόντος βιβλίου αλλεπάλληλοι κύκλοι των πολυτάραχων εξελίξεων στον χώρο των ΜΜΕ ολοκληρώθηκαν. Οι αναταραχές και οι εντάσεις αυτού του τύπου δεν ήταν ένα σημειακό στον χρόνο συμβάν της περιόδου 2015-2019. Αντίθετα, αποτελούν ακόμα μια σειρά των επεισοδίων και των αναταραχών για τον χαρακτήρα της ενημέρωσης και την πρωτοκαθεδρία στον τομέα αυτό· είναι μια εξέλιξη, η οποία διαρκεί τρεις δεκαετίες όσον αφορά τη δημόσια και την ιδιωτική τηλεόραση.
Οι διαφορετικές θέσεις -της συντήρησης και της προόδου- στο πεδίο της τηλεόρασης και της ενημέρωσης είναι ακόμα μία αποτύπωση του ανταγωνισμού των πολιτικών που καταπατούν το δημόσιο συμφέρον με τις πολιτικές που το υπερασπίζονται.
Δημόσιο συμφέρον απέναντι στο ιδιωτικό συμφέρον. Μπορούν να συνυπάρχουν; Μπορούν. Χωρίς όμως τα ειδικά, ιδιωτικά συμφέροντα και η επιδίωξη του κέρδους να υποτάσσουν το δημόσιο συμφέρον και το κοινό καλό. Είναι μια σύγκρουση που απαντάται σε πολλά πεδία.
– Θα προστατευθεί η πρώτη κατοικία;
– Θα παραμείνει το νερό δημόσιο αγαθό;
– Θα φορολογηθούν τα υπερκέρδη λίγων επιχειρήσεων;
– Θα επανέλθει η ΔΕΗ υπό δημόσιο έλεγχο;
– Θα υπάρξει ρύθμιση ιδιωτικού χρέους ή εκατοντάδες χιλιάδες πλειστηριασμοί;
Εκεί αλλά και αλλού μπορεί να εντοπίσει κανείς και τη διαχρονική σύγκρουση μεταξύ, αφενός, της Αριστεράς και της προοδευτικής παράταξης και, αφετέρου, των συντηρητικών δυνάμεων – ειδικά όσων γοητεύτηκαν από τις σειρήνες της ανεξέλεγκτης αγοράς που καλούν τις κοινωνίες να λησμονήσουν το ταξίδι προς την Ιθάκη της δικαιοσύνης.
Ο Νίκος Παππάς γράφει για τα γεγονότα που σημάδεψαν τη δεύτερη δεκαετία του 21ου αιώνα στο πεδίο των ΜΜΕ, και για τη ρύθμιση του τοπίου των media στην Ελλάδα. Μια πολιτική μαρτυρία για τους πρωταγωνιστές, το παρασκήνιο, τις αποφάσεις και τις τεχνολογικές εξελίξεις που άλλαξαν την ενημέρωση και επηρεάζουν το παρόν και το μέλλον της

The post Μ.Μ.Ε. την άδειά σας appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Μια σύντομη ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης

fotodentro — Sat, 18 Feb 2023 12:28:09 +0000

Η στάση απέναντι στον θάνατο, η θρησκευτικότητα γενικά, τα δημογραφικά φαινόμενα κλπ. μας οδηγούν στο να θέσουμε άλλο ένα ερώτημα: κατά πόσον οι νοοτροπίες και συμπεριφορές επηρεάστηκαν κατά τη διάρκεια του 1821, αν προέκυψαν νέες ευαισθησίες, αν σχηματίστηκε η εικόνα ενός διαφορετικού κόσμου σε αντίθεση με το όραμα της σωτηρίας που είχε επιβάλει η εκκλησία, το πώς συνειδητοποιείται και βιώνεται η Επανάσταση ανάλογα με τις περιοχές και τις κοινωνικές ομάδες. Και στο επίπεδο της καθημερινότητας διερευνητέο, επίσης, πώς αντιμετωπίζονται τα διάφορα προβλήματα που η επαναστατική διαδικασία τα φέρνει, πολλές φορές βιαίως, υπό νέα διαπραγμάτευση: η διαφορετική αίσθηση του χώρου και του χρόνου, ιδιαίτερα λόγω της μεγάλης κινητικότητας ανθρώπων και ιδεών· οι αλλαγές στην ένδυση, τον οπλισμό, τη διασκέδαση, τη διατροφή, την κατοικία, στα επιδεικτικά μοντέλα γενικά· η διάθεση για άμεση χαρά και απόλαυση, σε συνδυασμό με την αίσθηση ή τον φόβο του επικείμενου θανάτου. Ποιος τελικά είναι ο εηαναστατημένος ‘Ελληνας; Δεν είναι ακόμη εύκολη μια συνεκτική απάντηση. Ωστόσο, κάποια στοιχεία που διάσπαρτα αναφέρθηκαν, δείχνουν ότι αυτό το ερευνητικό πεδίο δεν θα λειτουργήσει εν κενώ και ότι η δυναμική της Επανάστασης άφησε, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, το βαθύτερο αποτύπωμά της σε όλους που συμμετείχαν σε αυτή, επώνυμους και μη. (Ο

The post Μια σύντομη ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

ΦΑΣΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ

fotodentro — Mon, 30 Jan 2023 12:21:22 +0000

«Ο Φασισμός και η Δικτατορία» του Νίκου Πουλαντζά, είναι ένα από τα σπουδαιότερα έργα, αν όχι το σπουδαιότερο, που γράφτηκαν για την άνοδο του φασισμού στην Ιταλία και τη Γερμανία κατά τον Μεσοπόλεμο, την εμπέδωσή τους στην εξουσία και την άσκησή της από το ναζιστικό (Γερμανία) και το φασιστικό (Ιταλία) κόμμα. Πιο συγκεκριμένα, ο Πουλαντζάς προσπάθησε να δώσει απάντηση στο ερώτημα της τεράστιας κοινωνικής – αστικής και λαϊκής – βάσης του φασισμού. Ήτοι, ανέδειξε τη διαδικασία και το αποτέλεσμα του εκφασισμού των αντίστοιχων χωρών. Αυτός ο εκφασισμός ερμηνεύει τη συμπαράταξη του φασισμού και κοινωνικού σώματος στους σκοπούς και τα μέσα. Χωρίς αυτή την ομοιογενοποίηση που επέφερε ο εκφασισμός, ούτε η Γερμανία ούτε η Ιταλία θα μπορούσαν να έχουν την τεράστια δύναμη που είχαν συγκεντρώσει στις παραμονές του πολέμου. Κι ούτε θα μπορούσαν να τον διεξαγάγουν με τον τρόπο που τον διεξήγαγαν, η μεν Ιταλία ώσπου κατέρρευσε στρατιωτικά (Ιούλιος-Σεπτέμβριος 1943), η δε Γερμανία ώσπου συντρίφτηκε ολοσχερώς στρατιωτικά τον Μάη του 1945 κάτω από τα συνδυασμένα πλήγματα, από Ανατολή και Δύση, των συμμαχικών στρατιών αλλά και των δυνάμεων της Αντίστασης των κατεχόμενων ευρωπαϊκών χωρών.

The post ΦΑΣΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ

fotodentro — Sat, 21 Jan 2023 12:47:47 +0000

Ο Ε.J. Ηobsbawm, στο βιβλίο του αυτό, στοχάζεται πάνω στη θεωρία, την πρακτική και την εξέλιξη της ιστορίας, καθώς και στη σημασία που έχει η ιστορία στο σύγχρονο κόσμο. Τα δοκίμια που περιλαμβάνονται σ αυτόν τον τόμο καλύπτουν ευρύ φάσμα θεμάτων και ανακλούν το ενδιαφέρον του άγγλου ιστορικού για τις σχέσεις μεταξύ παρελθόντος, παρόντος και μέλλοντος.
Μεταξύ των άλλων αναφέρονται: τα προβλήματα της γραφής της ιστορίας· οι χρήσεις της και οι ευθύνες που φέρει ο ιστορικός· η ιστορία της κοινωνίας και η «ιστορία από τα κάτω»· ο Μαρξ και τα σημερινά ρεύματα και μόδες της ιστοριογραφίας· η Ευρώπη, η Ρωσική Επανάσταση και το κατρακύλημα προς μια παγκόσμια βαρβαρότητα, που συνεχίζεται στο μεγαλύτερο μέρος του 20ού αιώνα, απειλώντας να καταστρέψει τον πολιτισμό που κληρονομήσαμε από τον Ευρωπαϊκό Διαφωτισμό.

The post ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Με την πλάτη στον τοίχο

fotodentro — Fri, 16 Dec 2022 18:26:37 +0000

Δεν είναι εύκολο να αναμετρηθεί κανείς με μια περίοδο τόσο δύσκολη, αλλά και τόσο συναρπαστική, όσο εκείνη της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ το διάστημα 2015-2019. Να εξηγήσει τα διλήμματα, τις δύσκολες επιλογές, τις επιτυχίες, αλλά και τις αστοχίες.
Το βιβλίο αυτό δεν επιδιώκει να κάνει μια συνολική καταγραφή της πορείας αυτού του εγχειρήματος. Περιορίζεται σε ζητήματα οικονομικής πολιτικής και στη διαπραγμάτευση με τους πιστωτές. Είναι ένα βιβλίο πολλών συγγραφέων, που γράφουν σε επικοινωνία μεταξύ τους, όπως ακριβώς δούλεψαν εκείνη την περίοδο. Ένας συλλογικός τόμος που καταπιάνεται με μια σειρά από ζητήματα που διαχειρίστηκε το Υπουργείο Οικονομικών: από τη ρύθμιση του χρέους και την έξοδο από τα Μνημόνια μέχρι τη δημιουργία του λεγόμενου Υπερταμείου, και από τη φορολογική πολιτική μέχρι το χρηματοπιστωτικό σύστημα και την αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους.
Κυρίως, όμως, είναι ένα βιβλίο που αποτυπώνει μια συλλογική προσπάθεια.
Οι συγγραφείς δεν καταγράφουν μόνο την εμπειρία τους, αλλά και τη δουλειά δεκάδων ανθρώπων που συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις και στη χάραξη της οικονομικής πολιτικής. Εμπλέκονται, επίσης, με την κριτική της διαπραγματευτικής τακτικής της διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ. Όντως χρέωσε την Ελλάδα με 80 δις επιπλέον χρέος; Ήταν η αιτία για ένα «τρίτο αχρείαστο Μνημόνιο»; Σκοπίμως υπερφορολόγησε τα μεσαία στρώματα;
Πολλές πτυχές των ζητημάτων που αναδεικνύονται δεν είναι γνωστές στο ευρύ κοινό – άλλωστε, η επικοινωνία με τον κόσμο ήταν ένα από τα μεγαλύτερα ελλείμματα της διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ. Αν αυτό το βιβλίο καλύπτει το κενό, αν αναδεικνύει το άγχος της ομάδας να ανταποκριθεί στις ανάγκες εκείνων που τους εμπιστεύτηκαν, αυτό επαφίεται στη ματιά του αναγνώστη και της αναγνώστριας.

Πρόλογος: Αλέξης Τσίπρας

The post Με την πλάτη στον τοίχο appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.