Πλέθρον Αρχεία - Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο

ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ

fotodentro — Thu, 21 May 2026 07:36:04 +0000

…αυτό είναι το νόημα τού “Στο δρόμο”. Τι μας λέει ο αφηγητής του, ο Σαλ Παραντάιζ; “…Οι μόνοι που αξίζουν για μένα είναι οι τρελοί, αυτοί που τρελαίνονται να ζήσουν, να μιλήσουν, να σωθούν, που ποθούν τα πάντα την ίδια στιγμή, αυτοί που ποτέ δεν χασμουριώνται ή δεν λένε κοινότοπα πράγματα, αλλά που καίγονται, καίγονται, καίγονται σαν τα μυθικά κίτρινα ρωμαϊκά κεριά…”. Αυτή η αναζήτηση επιβεβαίωσης φέρνει τον Σαλ στο δρόμο για το Ντένβερ και το Σαν Φρανσίσκο, το Λος Άντζελες, το Τέξας και το Μεξικό, άλλοτε με τον Ντην Μόριαρτι, τον ήρωα-άγιο φίλο του, άλλοτε μονάχο του. […] Υπάρχουν κομμάτια του “Στο δρόμο” όπου το γράψιμο έχει τόση ομορφιά που σχεδόν σου κόβεται η ανάσα. Υπάρχει η περιγραφή μιας τσάρκας μ’ αυτοκίνητο μέσα απ’ όλη τη χώρα που μοιάζει πολύ με μια τσάρκα πάνω σε τραίνο που αφηγείται ο Τόμας Γουλφ στο “Του καιρού και του Ποταμού”. Υπάρχουν λεπτομέρειες ενός ταξιδιού στο Μεξικό (κι ένα ιντερλούδιο σ’ ένα μεξικάνικο μπορντέλο) που είναι μαζί τρομερές, τρυφερές και αστείες. Και, τελικά υπάρχει μια περιγραφή τζαζ που δεν υπάρχει άλλη τέτοια στο αμερικάνικο μυθιστόρημα, τόσο για τη διορατικότητά της, όσο για το στυλ και την αριστουργηματική τεχνική της. Το “Στο δρόμο” είναι ένα μεγάλο μυθιστόρημα!

The post ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Καπιταλισμός και σχιζοφρένεια

fotodentro — Tue, 21 Jan 2025 09:03:49 +0000

Στον απόηχο του γαλλικού Μάη του ’68 οι Ντελέζ και Γκουατταρί δημοσιεύουν τούτο το καταιγιστικό, ανελέητο και μνημειώδες “κατηγορώ” εναντίον της ψυχανάλυσης, εναντίον της κομβικής της έννοιας, που είναι το οιδιπόδειο σύμπλεγμα. Υποστηρίζουν ότι το ψυχαναλυτικό αυτό τέχνασμα παγιδεύει το υποκείμενο μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον, κάνει τη σεξουαλικότητα ένα βρώμικο ανομολόγητο μυστικό και αφαιρεί κάθε επαναστατική ισχύ από το ασυνείδητο. Αυτό όμως είναι ένα εργοστάσιο επιθυμίας που οι παραγωγικές του δυνάμεις διασπούν το οικογενειακό τρίγωνο και επενδύουν ολόκληρο το ιστορικό κοινωνικό πεδίο, παραληρώντας φυλές, ηπείρους, πολιτισμούς. Η επιθυμία γίνεται μέσα στο καπιταλιστικό σύστημα το ανορθολογικό στοιχείο κάθε ορθολογικότητας που καταστέλλεται διαρκώς διότι απειλεί να το τινάξει στον αέρα. Καθήκον της σχιζοανάλυσης θα είναι ο εντοπισμός της διάδρασης μεταξύ των λιβιδινικών επενδύσεων και της κοινωνικής καταστολής, η εκπλήρωση της διαδικασίας της επιθυμητικής παραγωγής.

“Στην πραγματικότητα, η κοινωνική παραγωγή είναι μόνο η ίδια η επιθυμητική παραγωγή εντός καθορισμένων συνθηκών. Ισχυριζόμαστε ότι το κοινωνικό πεδίο διατρέχεται άμεσα από την επιθυμία, που είναι το ιστορικά καθορισμένο προϊόν του, και ότι η λίμπιντο δεν χρειάζεται καμιά μεσολάβηση ή εξιδανίκευση, καμιά ψυχική διεργασία, κανέναν μετασχηματισμό, για να επενδύσει τις παραγωγικές δυνάμεις και τις σχέσεις παραγωγής. Το μόνο που υπάρχει είναι η επιθυμία και το κοινωνικό, τίποτε άλλο. Ακόμη και οι πλέον καταπιεστικές, οι πλέον θανατηφόρες μορφές της κοινωνικής αναπαραγωγής παράγονται από την επιθυμία, εντός της οργάνωσης που προκύπτει από την επιθυμία υπό τις τάδε ή τις δείνα συνθήκες, τις οποίες πρέπει να αναλύσουμε. Γι’ αυτό και το βασικό πρόβλημα της πολιτικής φιλοσοφίας παραμένει πάντα εκείνο που κατάφερε να θέσει ο Σπινόζα (και ο Ράιχ ανακάλυψε εκ νέου): “Γιατί οι άνθρωποι αγωνίζονται για τη σκλαβιά τους, σαν να επρόκειτο για τη σωτηρία τους;” Πώς φτάνει κανείς στο σημείο να φωνάζει: ακόμη περισσότερους φόρους! Λιγότερο ψωμί!”

The post Καπιταλισμός και σχιζοφρένεια appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Κείμενα για τη Φωτογραφία και τον Κινηματογράφο

fotodentro — Fri, 06 Dec 2024 17:47:37 +0000

Η φωτογραφία και ο κινηματογράφος, πέρα από τις πρακτικές τους συνέπειες, θα ανοίξουν ένα νέο πεδίο αντιληπτικότητας για την ανθρώπινη συνείδηση. Ο τόμος αυτός συγκεντρώνει τα σχετικά, διάσπαρτα σε διάφορα έργα, κείμενα του Μπένγιαμιν, καθώς και ανέκδοτα κείμενά του. Οι ιδιοσυγκρασιακές ερμηνείες δεν εμποδίζονται από την οπτική του διαλεκτικού υλισμού που υιοθετεί ο συγγραφέας. Κάτι που τονίζει ο Τέοντορ Αντόρνο, συνοδοιπόρος του γερμανοεβραίου φιλοσόφου, ως εξής: “Η αντίληψη του Μπένγιαμιν για την τεχνική δεν είναι κριτική, αλλά ουτοπική. Αυτό που επικρίνει είναι η προδοσία που έγινε κατά την υλοποίηση της ιδέας της τεχνικής. Ως εκ τούτου η προσοχή του Μπένγιαμιν δεν στρέφεται στις δυνατότητες της τεχνικής-αυτές που υπάρχουν σήμερα συνιστούν απλώς μια κάμψη της-αλλά στον χρόνο, στην εποχή που η τεχνική εκπροσωπούσε ακόμη μια δυνατότητα, στην εποχή που το αυθεντικό της ιδεώδες […] πρόβαλλε ακόμη στον ορίζοντα του μέλλοντος”.

“[…] η συζήτηση περιστράφηκε κυρίως γύρω από το ζήτημα της αισθητικής της φωτογραφίας ως τέχνης, ενώ, για παράδειγμα, το πολύ λιγότερο αμφισβητήσιμο κοινωνικό δεδομένο της τέχνης ως φωτογραφίας συγκέντρωσε μόνο ελάχιστο ενδιαφέρον. Κι όμως, η επίδραση των φωτογραφικών αντιγράφων των έργων τέχνης είναι πολύ σπουδαιότερη για τη λειτουργία της τέχνης από το αν η σύνθεση μιας φωτογραφίας είναι λιγότερο ή περισσότερο καλλιτεχνική […]”.

Walter Bεnjamin

The post Κείμενα για τη Φωτογραφία και τον Κινηματογράφο appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Εξουσία και Αντίσταση

fotodentro — Fri, 06 Dec 2024 17:32:46 +0000

Σύμφωνα με τις «δομιστικές» θεωρίες της εξουσίας, το υποκείμενο παράγεται και αναπαράγεται από την επένδυση εξουσίας. Πώς μπορούμε όμως τότε να σκεφτούμε την αντίσταση του υποκειμένου στην εξουσία; Με βάση αυτό το θεμελιώδες ερώτημα, το “Εξουσία και αντίσταση” του Yoshiyuki Sato ερμηνεύει κριτικά τη (μετά)δομιστική θεωρία της εξουσίας και της αντίστασης, και ειδικότερα τις θεωρίες των Φουκώ, Ντελέζ/Γκουαταρί, Ντεριντά και Αλτουσέρ. Το βιβλίο αναλύει επίσης τον μηχανισμό της εξουσίας και τις στρατηγικές αντίστασης την εποχή του νεοφιλελευθερισμού. Η προσεκτική και λεπτομερής ανάλυση του Sato ανανεώνει ριζικά τη θεωρία της εξουσίας.

«Ο Σάτο έχει αναλάβει το εντυπωσιακό έργο να απομονώσει, με αναλυτική ακρίβεια, τις πηγές της αντίστασης εντός της θεωρίας που γενικά θεωρείται δομιστική. Η διατριβή του προσφέρει μια αριστοτεχνική και εμβριθή ανάγνωση των Φουκώ, Φρόυντ, Λακάν, Ντεριντά και Αλτουσέρ, μεταξύ άλλων. Ο τρόπος με τον οποίο εξηγεί ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα κειμένων αυτών των συγγραφέων είναι ιδιαίτερα διαφωτιστικός. Πράγματι, ο Σάτο δείχνει επιτυχώς ότι η θεωρία του υποκειμένου, αν εννοηθεί στη σχέση της με μια συγκροτητική ενόρμηση θανάτου, φέρει τη δυνατότητα της αντίστασης στην ωμότητα του νόμου και της παροχής μιας βάσης για μια γενική θεωρία της αντίστασης. Ο Σάτο δείχνει περαιτέρω ότι ο δομισμός δεν πρέπει να θεωρείται μια “στατική” περιγραφή κοινωνικών και γλωσσικών δομών, και ότι αυτό που χρειαζόμαστε είναι, αντιθέτως, μια διαχρονική θεώρηση των δομών που λαμβάνει υπόψη -χωρίς να εξημερώνει- τις δυνάμεις της ενδεχομενικότητας. Ξεκινώντας από την ενόρμηση θανάτου και την ενδεχομενικότητα των δομών, και μέσω ενός επιχειρήματος που είναι τόσο εμβριθές όσο και διαφωτιστικό, ο Σάτο κατασκευάζει μια εξήγηση για την αντίσταση στο πλαίσιο του δομισμού (αλλά και μια αιτιολόγηση για εκείνη και το μέλλον της), αναζωογονώντας έτσι μια συζήτηση που έχει δυστυχώς βαλτώσει εδώ και κάποιο καιρό σε κλισέ και παρανοήσεις».

Judith Butler

The post Εξουσία και Αντίσταση appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Από το Κόκκινο στο Μαύρο

fotodentro — Fri, 06 Dec 2024 10:14:49 +0000

Τι συνέβη με την εργατική τάξη στην Ιταλία; Γιατί η αριστερά δεν είναι πλέον το «φυσιολογικό» σημείο αναφοράς της και όλο πιο συχνά ο πολιτικός της ορίζοντας μαυρίζει; Ο Αλεσάντρο Πορτέλι διερευνά αυτή την εντυπωσιακή «ανθρωπολογική μετάλλαξη» μεταβαίνοντας στο πεδίο μιας εμβληματικής πραγματικότητας και συγκεντρώνοντας δεκάδες ιστορίες και μαρτυρίες από μια παραδοσιακά κόκκινη πόλη, έδρα μιας από τις πιο σημαντικές βιομηχανίες της Ιταλίας, με μεγάλη παράδοση απεργιών και εργατικών αγώνων, η οποία αποφασίζει να απομακρυνθεί από την ιστορία της και να περάσει στην «απέναντι όχθη», παραδιδό μενη πρώτα στα χέρια μιας δημοτικής αρχής της άκρας δεξιάς και, πέντε χρόνια αργότερα, ενός μεγιστάνα της επαρχίας που φιλοδοξεί να γίνει ένας νέος Μπερλουσκόνι.
Η πόλη είναι το Τέρνι, μια πόλη όπου ο Πορτέλι πραγματοποίησε επί δεκαετίες έρευνες προφορικής ιστορίας, παίρνοντας συνεντεύξεις από εκατοντάδες ανθρώπους και μελετώντας τα βάθη της ψυχής τους. Στις σελίδες του βιβλίου προσπαθεί να παρακολουθήσει την πορεία των τελευταίων δέκα χρόνων, η οποία οδήγησε την πόλη «από το κόκκινο στο μαύρο». Το Τέρνι υπήρξε η πρώτη σημαντική πόλη εκτός της Βόρειας Ιταλίας που έφερε στην εξουσία ένα Δημοτικό Συμβούλιο της Λέγκας, επίσης η πρώτη πόλη που οδήγησε απρόσμενα στην ήττα έναν δεξιό συνασπισμό με επικεφαλής τα Αδέλφια της Ιταλίας, ο οποίος φαινόταν ότι θα κέρδιζε άνετα τις εκλογές: με αυτή την έννοια διαμορφώνεται ένα είδος εργαστηρίου, όπου η εθνική ιστορία εκδηλώνεται σε πιο ακραίες και πιο θεαματικές μορφές.
Διαδικασίες αποβιομηχάνισης, κρίση της αριστεράς, αποπροσανατολισμός στο επίπεδο της κουλτούρας και των ταυτοτήτων, περιβαλλοντική και υγειονομική κρίση, αλλά και αδυναμία μιας δεξιάς χωρίς οντότητα, εριστική, πολιτισμικά απροσάρμοστη, τοπικιστική αλλά ταυτόχρονα προωθούμενη στην εξουσία από φόβους και ανασφάλειες (εγκληματικότητα, ναρκωτικά, μετανάστευση, ιστορικός αναθεωρητισμός): η ιστορία αυτής της πόλης που γερνάει, αλλά που έχασε την ουσία της («Το Τέρνι είναι μια πόλη που κήρυξε τον πόλεμο στην ιστορία του», δηλώνει ένας από τους αφηγητές) και δυσκολεύεται να φανταστεί το μέλλον της, η οποία κινδυνεύει να αποτελέσει όλο και περισσότερο την ιστορία ολόκληρης της χώρας.

The post Από το Κόκκινο στο Μαύρο appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Επικλήσεις Και Επωδές Στην Αρχαία Ελληνική Τραγωδία

fotodentro — Thu, 13 Jun 2024 09:22:41 +0000

Το πρώτο εκτεταμένο και συνθετικό κείμενο του Ρολάν Μπαρτ έχει ως θέμα την αρχαία ελληνική τραγωδία, και συγκεκριμένα τις επικλήσεις και τις επωδές, δηλαδή τους
τελετουργικούς και λεκτικούς τρόπους μέσω των οποίων οι άνθρωποι επιχειρούν να επηρεάσουν τη βούληση των θεών και των νεκρών. Το αδημοσίευτο μέχρι σήμερα κείμενο, που έχει γραφεί μέσα στη δίνη του πολέμου και των περιπετειών
της υγείας του Μπαρτ, συνδέεται με την προσπάθεια για αναβίωση της σκηνικής παρουσίασης του αρχαίoυ δράματος εκ μέρους της Θεατρικής Ομάδας της Σορβόννης, η οποία είχε ανεβάσει, μεταξύ άλλων, τους Πέρσες του Αισχύλου.
Το ενδιαφέρον του συγγραφέα για το θέατρο θα εκδηλωθεί και σε κατοπινά κείμενά του, εδώ όμως εκφράζεται απερίφραστα ο οίστρος του για το «θαύμα» του ελληνικού δράματος, αλλά και το μέλημά του για την παράπλευρη θεατρικότητα του κειμένου (χορός, μουσική, υποκριτική κ.λπ.), για την οποία ελάχιστα γνωρίζουμε. Η ανάλυση των δομών και της υλικότητας του σημαίνοντος προοιωνίζονται με έκδηλο τρόπο τον μελλοντικό, γνωστό σε όλους, συγγραφέα του S/Z.

The post Επικλήσεις Και Επωδές Στην Αρχαία Ελληνική Τραγωδία appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Η πολιτισμική στροφή

fotodentro — Wed, 12 Jun 2024 10:36:31 +0000

Ο Φρέντρικ Τζέιμσον, μια ηγετική φωνή στο ζήτημα του μετα-μοντερνισμού, συγκεντρώνει, σε αυτόν τον βασικό τόμο, τα πιο δυνατά κείμενά του γύρω από την κουλτούρα του ύστερου καπιταλισμού. Μια κλασική εποπτεία επί του παστίς, της νοσταλγίας και της αρχιτεκτονικής συνοδεύει τούτα τα δοκίμια για τη θέση της ιστορίας, της θεωρίας, του μαρξισμού και του υποκειμένου σε μια εποχή που κινείται από το χρηματοοικονομικό κεφάλαιο και το ατέρμονο θέαμα. Εξετάζοντας τις αντιπαραθέσεις που πυροδοτήθηκαν από τα παλαιότερα δοκίμιά του, ο Τζέιμσον απαντά στους κριτικούς και εκθέτει τις θεωρητικές θέσεις των βασικών φίλων και εχθρών του μεταμοντερνισμού.

The post Η πολιτισμική στροφή appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Διαβολιάδα

fotodentro — Tue, 19 Dec 2023 15:06:41 +0000

[…] Η υπερβολή όμως μπορεί να έχει πολλές όψεις και να προκαλεί μέσα μας διαφορετικές αντιδράσεις. Λ.χ. στη “Διαβολιάδα”, στην αρχή μένουμε έκπληκτοι από τις μεταμορφώσεις του αποθηκάριου Σκελέερ την έκπληξη διαδέχεται γρήγορα η αμηχανία, για να παραχωρήσει κι αυτή τη θέση της σ’ ένα άγχος που διογκώνεται ολοένα και περισσότερο και που το τέλος του διηγήματος αντί να το κάνει να υποχωρήσει το επαυξάνει. Στα “Μοιραία Αυγά”, πάλι, η σάτιρα της γραφειοκρατίας και των ακροτήτων του νέου καθεστώτος διαπλέκονται με τον αποτροπιασμό και τη φρίκη ένα σφάλμα, που σε άλλη περίπτωση θα ήταν μάλλον επουσιώδες, αποκτά ακαριαία τέτοιες διαστάσεις, ώστε θα ήταν δυνατό να του δώσουμε αναρίθμητες ερμηνείες, συμβολικές ή παραβολικές. Σε ένα κρατικό αγρόκτημα αντί για αυγά πουλερικών επωάζονται αυγά ερπετών η καταστροφή που ακολουθεί θα μπορούσε να θεωρηθεί αλληγορικά ως εκδίκηση της φύσης απέναντι στον πολιτισμό, ως παρωδία όλης της ανθρώπινης ιστορίας, ως ειρωνική στάση του συγγραφέα απέναντι στη λογική του ευοίωνου και του δυσοίωνου, ως αποδοχή, τέλος, του παραλόγου ως της μόνης πραγματικότητας. Χρησιμοποιώντας το γκροτέσκο, ο Μπουλγκάκοφ αφήνεται χωρίς άλλες άμυνες στην υπερβολή, κυριολεκτικά παίζοντας με τις φαντασιώσεις, τα οράματα, τις ελπίδες, τις λογικές κατατάξεις και τους μύθους. Όλα γίνονται συστατικά μιας ατέλειωτης, ανίερης φάρσας, ενός παιχνιδιού μέσα στο αφηγηματικό παιχνίδι, όπου οι ζαβολιές του συγγραφέα μάς κάνουν να είμαστε διαρκώς ανήσυχοι κι αυτό όχι αποκλειστικά όταν βρισκόμαστε στην περιπέτεια της ανάγνωσης…
(Αλέξης Zήρας, από τον πρόλογο στο βιβλίο)

The post Διαβολιάδα appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Ποιήματα

fotodentro — Tue, 19 Dec 2023 15:00:50 +0000

O τόμος αυτός περιέχει τα περισσότερα ποιήματα που έγραψε ο Αρτύρ Ρεμπώ σε παραδοσιακό στίχο. Σε τούτη τη φόρμα εκφράστηκε –φέρνοντάς την πολλές φορές μέχρι τα άκρα– από την αρχή της τόσο σύντομης, αλλά και τόσο βαρύνουσας ποιητικής του σταδιοδρομίας, μέχρι σχεδόν το τέλος της –έστω κι αν την εγκαταλείπει στις μείζονες συνθέσεις του (Μια εποχή στην Κόλαση, Εκλάμψεις) για τον ελεύθερο στίχο.

Μπορούμε να παρακολουθήσουμε εδώ τη καθοριστική εξέλιξη που γνώρισε η ποιητική του προσωπικότητα, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο ακόμη και οι βαθύτεροι οραματισμοί του, ο πλέον ατίθασος λυρισμός του, οι τολμηρότερες τομές που φέρνει στον ειρμό της ποιητικής σύνθεσης, κατόρθωσαν να χωρέσουν –με έναν γοητευτικά εκρηκτικό τρόπο– στα καλούπια των κληροδοτημένων από την παράδοση ποιητικών μορφών.

Μπορεί η θεματική του να αρχίζει με την περιγραφή της φτώχειας, τη στηλίτευση της αστικής ηθικής, την επαγγελία της εξέγερσης, τον οίστρο της φυγής, τις αμφίβολες τύχες της ερωτικής σαγήνης, είναι έκτυπες όμως, τελικά, κι εδώ οι χαρακτηριστικές ρε-μπωικές τάσεις: η δίψα για το απόλυτο της γλωσσικής έκφρασης, η παράφορη αναζήτηση ενός νοήματος για την ομορφιά και τη ζωή.

στο εξώφυλλο: Henri Fantin-Latour, Στην άκρη του τραπεζιού, λάδι σε καμβά, 165x225cm, Μusée d’Orsay, 1872. O Αρτύρ Ρεμπώ απεικονίζεται καθιστός δεύτερος από αριστερά (δεξιά του ο Πωλ Βερλαίν).

The post Ποιήματα appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Τα τετράδια της Ανζέλ Κουρτιάν

fotodentro — Tue, 19 Dec 2023 14:52:32 +0000

Μαρτυρία που αναφέρεται σε μια κρίσιμη δεκαετία της ιστορίας του αρμενικού λαού και του ελληνισμού της Μικράς Ασίας. Η Ανζέλ Κουρτιάν -που όπως λέει η ίδια δεν είναι συγγραφέας αλλά μια νοικοκυρά- καταγράφει τις εμπειρίες της από τα συγκλονιστικά γεγονότα που έζησε παιδί. Ξεριζωμένη από το 1915 -που έγινε η σφαγή των Αρμενίων- ακολουθεί, μαζί με την οικογένειά της, την πορεία: Προύσα, Αφιόν Καραχισάρ και, μετά την υποχώρηση του ελληνικού στρατού, Μαγνησία, Σμύρνη όπου ζει την καταστροφή. Τέλος, έρχεται στην Ελλάδα μαζί με όλο τον προσφυγικό κόσμο. Το βιβλίο της είναι αποτέλεσμα της συνείδησης που είχε ότι οι μνήμες που έφερνε μαζί της έπρεπε να διασωθούν, γιατί δεν αφορούσαν μόνο την ίδια αλλά και όποιον ήθελε να μάθε «τι έγινε τότε».

The post Τα τετράδια της Ανζέλ Κουρτιάν appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.