Καρμάνωρ Αρχεία - Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο

Λαϊκές τελετουργίες στην Κρήτη

fotodentro — Mon, 13 Nov 2023 11:57:10 +0000

Μετά από 40 χρόνια συστηματικής καταγραφής των τελετουργιών και των εθίμων λαϊκής λατρείας τόσο της ιδιαίτερης πατρίδας του, της Κρήτης, όσο και άλλων περιοχών της Ελλάδας, ο βραβευμένος συγγραφέας Νίκος Ψιλάκης παρουσιάζει μιαν ολοκληρωμένη πολυεπίπεδη μελέτη του παραδοσιακού βίου και, παράλληλα, μιαν εμπεριστατωμένη ανατομία της λαϊκής ψυχής. Μέσα από την εξονυχιστική επιτόπια έρευνα, την πολυεπίπεδη μελέτη και την επιστημονική τεκμηρίωση αναδεικνύονται οι παμπάλαιες καταβολές του λαϊκού μας πολιτισμού, οι αξίες του, το βαθύτερο θρησκευτικό του υπόβαθρο, η σχέση του με τη φύση, οι κοινωνικές προεκτάσεις, καθώς και η προσπάθεια του ανθρώπου να επηρεάσει τις δυνάμεις από τις οποίες πιστεύεται ότι εξαρτάται τόσο η έκβαση της παραγωγής όσο και η ζωή των ανθρώπων. Το αρμύρισμα (κολύμπημα) αιγοπροβάτων τη μέρα της Ανάληψης, η λατρεία στα σύγχρονα ιερά κορυφής, οι προσφορές απαρχών (μελιού, κηπευτικών, σταφυλιών, τυριού, γάλακτος) και η ευλόγησή τους, το εθιμικό πλύσιμο των ιερών εικόνων στη θάλασσα κατά τη διάρκεια της τελετής αγιασμού των υδάτων, οι τελετουργίες για πρόκληση βροχής σε περιόδους παρατεταμένης ανομβρίας, οι προσφορές (τάματα) οικόσιτων ζώων σε προστάτες αγίους, τα ιερά δέντρα και ο ρόλος τους στη σύγχρονη λατρεία, τα υπέροχα κρητικά κάλαντα του Μάρτη, η καλαντίστρα και η τελετουργική υποδοχή της άνοιξης είναι μερικά μόνο από τα θέματα που αναπτύσσονται και τεκμηριώνονται με πυκνές αναφορές σε αρχαιότερα παράλληλα και σε αντίστοιχα έθιμα άλλων περιοχών. Ως λαϊκές τελετουργίες ο Νίκος Ψιλάκης εννοεί τις εθιμικές πρακτικές που συνδέονται με τη λαϊκή λατρεία, επαναλαμβάνονται σε συγκεκριμένους τόπους και χρόνους και εκφράζονται με ποικίλες εκδηλώσεις και συμβολισμούς. Πρόκειται κατά το πλείστον για έθιμα που συμπυκνώνουν εκφράσεις της λαϊκής ψυχής και μεταφέρουν πανάρχαιες αντιλήψεις προσαρμοσμένες στις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε εποχής. Σήμερα, που τα τελετουργικά έθιμα βρίσκονται σε υποχώρηση και πολλά από αυτά χάνονται μέρα με τη μέρα, το βιβλίο αυτό αποτελεί πολύτιμο απόκτημα και μαρτυρία ζωής. Οι «Λαϊκές Τελετουργίες», όμως, αποκτούν γενικότερο ενδιαφέρον για το σύνολο του ελληνικού πολιτισμού, αφού προσφέρουν υλικό για πληρέστερη προσέγγιση ανάλογων ή παράλληλων εθιμικών πρακτικών που απαντώνται σε άλλες περιοχές, ελληνικές και ξένες. «Απόκτημα της ελληνικής λαογραφικής βιβλιογραφίας και επιστήμης» χαρακτηρίζει τις «Λαϊκές Τελετουργίες» ο καθ. Μιχ. Μερακλής και ο τ. Δ/ντής Ερευνών του Κέντρου Ερεύνης Ελληνικής Λαογραφίας Γ. Αικατερινίδης, «εργασία πολύτιμη και πρωτοποριακή […] ισχυρό κρίκο που συνδέει τη σημερινή Κρήτη – γιατί όχι και τη σημερινή Ελλάδα; – με το απώτερο παρελθόν της. Οι φωτογραφίες είναι πολύτιμα τεκμήρια του όλου πολιτισμού μας, άψογες τεχνικά, πρωτότυπες, ανεπανάληπτες σε τεκμηριωτική, αισθητική και καλλιτεχνική αξία». Ο συγγραφέας μελετά τις κοινωνικές και οικονομικές προεκτάσεις των εθίμων και προσκομίζει υλικό χρήσιμο για ειδικούς ερευνητές, εκπαιδευτικούς, φοιτητές, μαθητές, αλλά και για όσους ενδιαφέρονται να γνωρίσουν σε βάθος τις εθιμικές πρακτικές που εκτυλίσσονται στον κύκλο του χρόνου. Στην ουσία πρόκειται για μιαν πολύπλευρη ποιητική και συγχρόνως εκλαϊκευτική προσέγγιση του λαϊκού πολιτισμού που απευθύνεται παράλληλα στους ειδικούς και στο γενικότερο αναγνωστικό κοινό. Την έκδοση συμπληρώνουν κείμενα και φωτογραφίες της Δρ. Έφης Ψιλάκη.

The post Λαϊκές τελετουργίες στην Κρήτη appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Κρητική Μυθολογία

fotodentro — Mon, 13 Nov 2023 11:34:31 +0000

Ο συναρπαστικός κόσμος του κρητικού μυθόκοσμου. Μια προσέγγιση των μύθων με παράλληλη αξιοποίηση των νεότερων θρησκειολογικών, ιστορικών και αρχαιολογικών δεδομένων. Ο μύθος ξαναγίνεται το αιώνιο παραμύθι «…Το θέμα της κρητικής μυθολογίας χειρίζεται ένας γνωστότατος Κρητικός μάστορας της τέχνης της επικοινωνίας, δηλαδή του ακόμη πιο δύσκολου προφορικού λόγου κι ένας, παρά τη νεότητά του, σοφός ήδη ερευνητής της διαχρονικότητας του κρητικού πολιτισμού, αυτός που έχει την πιο άμεση, μυστική θα έλεγα, σύνδεση με τις ρίζες της Κρήτης… Ο Κρητικός μύθος, για τον Ψιλάκη, δεν είναι ένα μπερδεμένο ακατάληπτο επιστημονικά αίνιγμα. Αντίθετα, είναι λαμπερός γιατί είναι χωνεμένος. Στην “Κρητική Μυθολογία” του Ψιλάκη ο μύθος ξαναγίνεται το αιώνιο παραμύθι που τροφοδοτεί, ξαναβρίσκει τις ρίζες, γι’ αυτό και ανθίζει πάλι και βγάζει καρπούς…» Γιάννης Σακελλαράκης, καθηγητής Αρχαιολογίας. Ξετυλίγεται το κουβάρι της πανάρχαιας αγωνίας. «…Μέσα απ’ αυτές τις μυθικές μορφές ξετυλίγεται το κουβάρι της πανάρχαιας αγωνίας, επινοητικότητας, δημιουργικής φαντασίας και ερμηνευτικής ευρετικής των Κρητών για τη ζωή, τη γέννηση, τον έρωτα, το θάνατο, τις θρηνητικές τελετές, τη νέμεση, το παιγνίδι, τον πόλεμο… τις μυητικές τελετές, την αναγεννώμενη κρητική θεότητα, τη Μεγάλη Μητέρα, τη γονιμότητα, τις αστρικές δοξασίες…Ως αναγνώστης κέρδισα πολλές γνώσεις, μια και απόλαυσα το βάθος και το εύρος των προσπαθειών του συγγραφέα και κατάλαβα το μόχθο και την αγάπη του για ό,τι κάνει (και κάνει πολλά για τούτο το ευλογημένο και πολύπαθο νησί)…» Γιάννης Κουγιουμουτζάκης Καθηγ. Πανεπιστημίου Κρήτης, εφημερίδα «ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ»

The post Κρητική Μυθολογία appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Ο κρυμμένος τροχός του χρόνου

fotodentro — Fri, 16 Dec 2022 17:39:40 +0000

Σ’ ένα έρημο νησί στη μέση κάποιου μεγάλου ωκεανού είναι κρυμμένος ο τροχός του χρόνου. Αν σταματήσει να γυρίζει, θα σταματήσει και ο χρόνος να κυλά.
Σε αυτό το παραμύθι πρωταγωνιστούν ένας πειρατής, ένας σκλαβωμένος γίγαντας και ένας φιλήσυχος ψαράς με τη γυναίκα του. Αξιοποιώντας τη δύναμη του αφηγηματικού λόγου ο συγγραφέας εισάγει τα παιδιά σε αφηρημένες έννοιες, όπως ο χρόνος και η αέναη κίνηση, τις οποίες προσεγγίζει με συναίσθημα προκειμένου να τις καταστήσει χειροπιαστές για τους μικρούς αναγνώστες. Τα ηθικά διλλήματα που θέτει δίνονται μέσα από τη δράση καθημερινών ανθρώπων και τις διαδοχικές ανατροπές των πραγμάτων.
Τι θα γίνει τελικά στον κόσμο μας αν ξάφνου σταματήσει ο χρόνος; Και γιατί δεν θα σταματήσει ποτέ;
Πρόκειται για ένα πρωτότυπο παραμύθι που κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον μικρών και μεγάλων μέχρι την τελευταία του λέξη.

The post Ο κρυμμένος τροχός του χρόνου appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Οι δώδεκα μήνες και ο φαντασμένος βασιλιάς

fotodentro — Fri, 16 Dec 2022 17:33:45 +0000

Συλλογή πέντε παραμυθιών με κεντρικό θέμα τον χρόνο και τους δώδεκα μήνες του. Ο συγγραφέας πατά γερά στην ελληνική παράδοση από την οποία αντλεί εμπνεύσεις, αλλά προχωρεί σε πρωτότυπες αφηγήσεις με συνεχή δράση , ζωντανές εικόνες και πλοκή που αναδεικνύει καίρια ζητήματα κατανόησης του κόσμου και εκφράζει θεμελιώδεις οικολογικούς προβληματισμούς.
Οι μήνες προσωποποιούνται, συζητούν μεταξύ τους, μιλούν με τους ανθρώπους, παραπονούνται ή και απολαμβάνουν τη ζωή στο αμόλυντο φυσικό περιβάλλον. «Σεβόμενος την ωραία κι ευρηματική ελληνική παράδοση», λέει ο συγγραφέας, «άφησα τους μήνες να ζουν σε κάποιο σπήλαιο, μέσα στην αρμονία της φύσης, και να απολαμβάνουν τα απλά πράγματα. Εκεί μπορούν να παίζουν, να τρέχουν, ακόμη και ν’ αφηγούνται παραμύθια».
Στις σελίδες του βιβλίου θα συναντήσουμε έναν βασιλιά που ήθελε να αλλάξει την τάξη του κόσμου, αλλάζοντας τη σειρά των μηνών στον κύκλο του χρόνου, μια μητέρα τριών παιδιών, που μονάχα εκείνη μπορεί να υπολογίσει την αληθινή αξία των πραγμάτων, θα μάθουμε γιατί ο Φλεβάρης έχει μόνο 28 μέρες, ποιος είναι ο άρχοντας των παραμυθιών, καθώς και ποιος μήνας «τρέφει τους έντεκα».
Το βιβλίο απευθύνεται σε σύγχρονα παιδιά όλων των ηλικιών και περιέχει τα παραμύθια:
Οι Δώδεκα Μήνες και ο φαντασμένος βασιλιάς
Το πιο ακριβό διαμάντι του κόσμου
Το μεγάλο στοίχημα του Φλεβάρη
Ο μήνας που τρέφει τους έντεκα και ο Μάρτης που φέρνει την άνοιξη
Ο άρχοντας των παραμυθιών.

The post Οι δώδεκα μήνες και ο φαντασμένος βασιλιάς appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Ο μάγος με τα άδεια χέρια

fotodentro — Fri, 16 Dec 2022 13:00:31 +0000

«Ο μάγος με τα άδεια χέρια» είναι ένα βιβλίο που εμπνέεται από τα Χριστούγεννα, όπως υπονοεί και ο τίτλος του, αλλά μπορεί να διαβαστεί όλο τον χρόνο καθώς δημιουργεί εικόνες, πυροδοτεί συναισθήματα και καθιστά πιο προσιτές αφηρημένες ή δύσκολες έννοιες με απλή και κατανοητή γλώσσα. Περιέχει τέσσερα παραμύθια.
Το γνωστό μας ταξίδι των μάγων προς τη φάτνη μεταφέρεται σε ένα σύγχρονο σπίτι και γίνεται παιχνίδι ανάμεσα σε δύο παιδιά που προσπαθούν να αναπαραστήσουν όσα συνέβησαν με τους μάγους στη Βηθλεέμ πριν από 2.000 χρόνια και πλέον. Ένα ονειρικό παιχνίδι οδηγεί τα παιδιά στην κατανόηση της αξίας του πραγματικού δώρου, που κάποτε μπορεί να μην έχει υλική υπόσταση αλλά να εκφράζει υψηλά αισθήματα και πραγματικές αξίες, όπως η αγάπη.
Τα παιδιά, σημερινά ή παλαιότερων εποχών, είναι οι πρωταγωνιστές και των δύο επόμενων παραμυθιών του βιβλίου. Η Αγαύη, ένα κορίτσι της εποχή του Χριστού που συναντά τυχαία τους μάγους θέλει να προσφέρει το δικό της δώρο στο θείο βρέφος, αλλά δεν έχει τίποτα να στείλει… Και δυο σύγχρονα παιδιά, ο Κωνσταντής και η Μαρλέτα, προσπαθούν να ανεβάσουν το δικό τους χάρτινο αστέρι στον ουρανό, παρέα με τα άλλα. Στην προσπάθειά τους αυτή θα φτάσουν σε μια μικρή γειτονιά κι εκεί θα γνωρίσουν άλλες όψεις του σύγχρονου κόσμου.
Το τέταρτο παραμύθι του είναι εμπνευσμένο από αφηγήσεις της γιαγιάς του συγγραφέα και αντλεί υλικό από τις αιτιολογικές μας παραδόσεις, δίνοντας λόγο σε όλα τα πράγματα, έμψυχα και άψυχα, καθώς όλα «είχαν φωνή τη νύχτα που γεννήθηκε ο Χριστός». Και σ’ αυτή την ιστορία αναδεικνύεται η αξία της προσφοράς. Έμψυχα και άψυχα βρίσκονται στην καρδιά της αφήγησης με κεντρικό πυρήνα μια γέρικη ελιά που δίνει τα ξύλα της για να ζεστάνει τον νεογέννητο Χριστό. Η προσφορά της δεν θα μείνει χωρίς ανταμοιβή.

εικονογράφηση: Τάκης Μόσχος

The post Ο μάγος με τα άδεια χέρια appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Η κραυγή των απόντων

fotodentro — Wed, 22 Dec 2021 10:49:20 +0000

Ένας Έλληνας φαντάρος βρίσκεται σε στρατόπεδο της γερμανικής Σιλεσίας, στο Γκαίρλιτς, και απασχολείται περιστασιακά στο φωτογραφείο του Γκύντερ Ζόμμερ προσπαθώντας να μάθει την τέχνη. Ένα χειμωνιάτικο απόγευμα οδηγεί μια νέα κοπέλα στο στούντιο. Είναι το πρώτο πορτρέτο που τολμά να βγάλει χωρίς τη βοήθεια του δασκάλου του. Όταν παρατηρεί τη φωτογραφία προσέχει το θλιμμένο βλέμμα της κοπέλας. Μια απρόσμενη σχέση αρχίζει. Και μαζί της μια περιπέτεια που σημαδεύει τη ζωή τους για πάντα. Η εικόνα πυροδοτεί συναισθήματα, ο μύθος του Πυγμαλίωνα που ερωτεύτηκε το άγαλμα της θεάς επανέρχεται.Η υπόθεση ξετυλίγεται στα χρόνια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, τότε που ένα γεγονός πρωτόγνωρο για τα παγκόσμια στρατιωτικά χρονικά σημαδεύει την ελληνική ιστορία: Τη στιγμή που τα βουλγάρικα στρατεύματα καταλαμβάνουν αμαχητί τη Μακεδονία, το Τέταρτο Σώμα Στρατού παραδίδεται από τη φιλοβασιλική διοίκησή του σε ξένη δύναμη και εκπατρίζεται. Σχεδόν εφτά χιλιάδες μάχιμοι φορτώνονται σε τρένα και μεταφέρονται στη Γερμανία. Τυπικά είναι φιλοξενούμενοι του Κάιζερ. Στην πράξη, όμως, τα όρια ανάμεσα στη φιλοξενία και την αιχμαλωσία ή την ομηρία είναι παντελώς ασαφή. Η πόλη που τους υποδέχεται είναι όμορφη αλλά πληρώνει κι αυτή τις συνέπειες του πολέμου. Τα τρόφιμα δυσεύρετα, οι άντρες στα χαρακώματα. Οι Έλληνες στρατιώτες ξαναδίνουν ζωή στον τόπο κι ο έρωτας βρίσκει χαραμάδες ανοιχτές να τρυπώσει.

The post Η κραυγή των απόντων appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Κρητική παραδοσιακή κουζίνα

fotodentro — Tue, 16 Nov 2021 13:41:01 +0000

Η κρητική διατροφή προκαλεί σήμερα το ενδιαφέρον της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας λόγω των ερευνών που απέδειξαν ότι στην Κρήτη των προηγούμενων δεκαετιών ήταν εξαιρετικά σπάνια τα καρδιαγγειακά νοσήματα και οι νεοπλασίες. Η μελέτη των αρχαιολογικών και των ιστορικών δεδομένων αποδεικνύει ότι οι διατροφικές συνήθειες των Κρητών του 20ού αιώνα ελαχίστως διαφέρουν από τις συνήθειες των ανθρώπων που έζησαν στο νησί σε παλαιότερες εποχές, ακόμη και κατά την αρχαιότητα. Οι συγγραφείς αυτού του βιβλίου μελέτησαν την ιστορική εξέλιξη της διατροφής των Κρητών, μελέτησαν τις συνήθειες των ανθρώπων, τις καθημερινές και τις εορταστικές τροφές. Παράλληλα, κατάφεραν να συγκεντρώσουν από όλες τις περιοχές της Κρήτης έναν τεράστιο όγκο πληροφοριών και συνταγών που δείχνουν τον χαρακτήρα της κουζίνας του νησιού και τεκμηριώνουν την ταυτότητα της Κρητικής Διατροφής . Μέσα από 520 συνταγές, τόσον της αγροτικής κοινωνίας όσον και των αστικών οικογενειών της Κρήτης, το βιβλίο αποκαλύπτει τα μικρά μυστικά της ιδιαιτερότητας εκείνου που αποκαλείται σήμερα κρητικό διατροφικό θαύμα…

The post Κρητική παραδοσιακή κουζίνα appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.