Εκτός Γραμμής Αρχεία - Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο

Οι Γκερίλλες

fotodentro — Sun, 17 May 2026 07:58:54 +0000

Οι Γκερίλλες, θα πει η Μονίκ Βιττίγκ, είναι ένα επικό ποίημα. Ένα κολάζ σπαραγμάτων από διαφορετικά κείμενα και είδη λόγου, συνειρμικά δεμένα, μα και στρατηγικά διατεταγμένα για τις ανάγκες του πολέμου, του αντάρτικου που διεξάγουν οι Γκερίλλες ενάντια στον παλιό κόσμο. Από το κολάζ της Βιττίγκ παρελαύνουν κάθε λογής φιγούρες αυτού του παλιού κόσμου, κάθε λογής θεμέλιοι λίθοι του, μα έτσι όπως μας εμφανίζονται, χάρτινες ψηφίδες ατάκτως συναρμολογημένες, μοιάζουν με καρικατούρες, χωρίς ανάστημα ηρωικό, διάφανες στη σημασία τους σαν αρμοί ενός κόσμου που ανατρέπεται. Από τον Χέγκελ στη Χιονάτη και την Ωραία Κοιμωμένη, και από εκεί στην Ιλιάδα, τους κινεζικούς κοσμογονικούς μύθους και την αντίσταση των Βιετκόνγκ, οι Γκερίλλες σαρώνουν τα πάντα στο πέρασμά τους, τίποτα δεν αφήνει ανέγγιχτο το σπαθί της κριτικής τους, τίποτα δεν μένει χωρίς να τραγουδηθεί. Ανατρέπουν συθέμελα όσα τις όρισαν, κι ορίζουν πλέον οι ίδιες ποιες θα είναι και πώς θα υπάρχουν.

The post Οι Γκερίλλες appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Για την αναπαραγωγή

fotodentro — Sat, 13 Sep 2025 11:48:53 +0000

Στον απόηχο του Μάη του ’68, ο Λουί Αλτουσέρ θα παραγάγει ορισμένες από τις πιο επιδραστικές και κρίσιμες θεωρητικές συνεισφορές του: το περίγραμμα μιας υλιστικής θεωρίας της ιδεολογίας, αφενός, και τις βασικές γραμμές μιας νέας μαρξιστικής θεωρίας για την κρατική εξουσία, με επίκεντρο τους ιδεολογικούς μηχανισμούς του κράτους, αφετέρου.
Στην παρούσα έκδοση συγκεντρώνεται το σύνολο της ερευνητικής αυτής εργασίας του συγγραφέα, και πρωτίστως το θεμελιώδες κείμενό της, εκείνο από το οποίο αντλήθηκαν τα θραύσματα που αποτέλεσαν το διάσημο άρθρο «Ιδεολογία και ιδεολογικοί μηχανισμοί του κράτους». Γίνεται έτσι προσβάσιμη για πρώτη φορά στα ελληνικά η πλήρης συμβολή του Αλτουσέρ για την ιδεολογία και τους ΙΜΚ, φωτίζοντας προηγούμενα αδιαφανή σημεία, που έδωσαν λαβές για κριτική, και φέρνοντας ενδεχομένως στην επιφάνεια άλλα, που προκύπτουν ακριβώς από τον ερευνητικό και ανολοκλήρωτο χαρακτήρα του χειρογράφου.
Το ανά χείρας βιβλίο συνιστά ως εκ τούτου αποφασιστική συμβολή στη διάνοιξη ενός δρόμου προς την επικράτεια της μαρξιστικής θεωρίας για το κράτος και την ιδεολογία, ωθώντας μας να μετασχηματίσουμε την προβληματική της μέσα από την υλιστική προσέγγιση της αναπαραγωγής (των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής), και συνακόλουθα της δυνατότητας διατάραξης και διακοπής της. Με μια λέξη, της επανάστασης.

The post Για την αναπαραγωγή appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Έθνος και ιμπεριαλισμός

fotodentro — Fri, 25 Apr 2025 10:03:58 +0000

Πώς συγκροτείται ένα έθνος; Ποια η σχέση του με το κράτος και την ανάδυση του καπιταλισμού; Πώς επηρεάζει ο εθνικισμός τη διαμόρφωση των εθνών και την ένταξη των μαζών στο κράτος; Πώς συνδέεται το έθνος με τον ιμπεριαλισμό και την αντίσταση σε αυτόν;
Ο Γιάννης Μηλιός επιστρέφει σε ένα από τα μείζονα διακυβεύματα της μαρξιστικής θεωρίας, για να υποστηρίξει ότι το έθνος συνιστά ένα πρόσφατο ιστορικό φαινόμενο, που εκδηλώνεται στο πλαίσιο των καπιταλιστικών κοινωνικών σχηματισμών ως παράγωγο του εθνικισμού, δηλαδή της «εθνικής πολιτικοποίησης» των μαζών, και περιέχει ιστορικά τόσο μια «τάση ελευθερίας» όσο και μια «τάση ολοκληρωτισμού».
Επιστρατεύοντας τις κεντρικές κατηγορίες της μαρξικής κριτικής της πολιτικής οικονομίας, ο συγγραφέας ανατέμνει συνολικά τη σχέση κεφαλαίου και ιμπεριαλισμού και αναδεικνύει την ταξική πάλη στο πλαίσιο του εθνικού κράτους ως τον ύστατο παράγοντα «κινδύνου» για το κεφάλαιο. Μας προσφέρει έτσι ένα πολύτιμο θεωρητικό πλαίσιο ανάλυσης για την κατανόηση των διεθνών και των ταξικών συγκρούσεων, που βρίσκονται στο επίκεντρο της διαμόρφωσης του σύγχρονου κόσμου.

The post Έθνος και ιμπεριαλισμός appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Μια φεμινιστική θεωρία της βίας

fotodentro — Fri, 14 Mar 2025 11:21:13 +0000

Πώς εξηγείται η ένταση της επισφάλειας για τις φτωχές και φυλετικοποιημένες γυναίκες τη στιγμή που πολλαπλασιάζονται οι διακηρύξεις για θεσμικά μέτρα προστασίας των γυναικών από τη βία; Πώς μπορούμε να μιλήσουμε για την έμφυλη βία χωρςε να μιλήσουμε για τη συστημική βία του κράτους, για τη φτώχεια, τον ρατσισμό και την ισλαμοφοβία, αλλά και για την αποκιοκρατία ή την αποικιακή δουλεία; Γιατί η επίκληση της προστασίας από το κράτος γίνεται επιχείρημα για περισσότερη καταστολή και στρατιωτικοποίηση του δημόσιου χώρου, που εντείνει τους ταξικούς και τους φυλετικούς διαχωρισμούς;
Στο ανά χείρας βιβλίο, η Φρανσουάζ Βερζές επιχειρεί να φτάσει στις ρίζες της έμφυλης βίας, αποκωδικοποιώντας τη συνύφανσή της με την κοινωνική ανισότητα και τις ποικίλες ιστορικές μορφές κοινωνικού αποκλεισμού και περιθωριοποίησης. Οραματίζεται έτσι μια φεμινιστική πολιτική αντιρατσιστική και αποαποικιακή, που θα καθιστά την προστασία συνώνυμο της αλληλεγγύης, της συνύπαρξης και της υπεράσπισης της ζωής.

The post Μια φεμινιστική θεωρία της βίας appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Σπάζοντα πράγματα στη δουλειά

fotodentro — Fri, 20 Dec 2024 17:26:54 +0000

Πώς επηρεάζει η τεχνολογία την εργασία και τις εργαζόμενες; Είναι η εισαγωγή τεχνολογικών καινοτομιών στην παραγωγή και τις εργασιακές μεθόδους μια διαδικασία αντικειμενικά προοδευτική, που δίνει τη δυνατότητα για λιγότερη και λιγότερο κοπιαστική εργασία ωθώντας έτσι δυνητικά προς έναν «κομμουνισμό της πολυτέλειας»; Ή πρόκειται μήπως για κάποια ουδέτερη τεχνική πρακτική, της οποίας το αποτύπωμα εξαρτάται αποκλειστικά από τον τρόπο χρήσης της εκάστοτε τεχνολογίας;
Ο Γκάβιν Μιούλλερ επιστρέφει στο ιστορικό κίνημα των λουδιτών για να ανασυνθέσει το υπόγειο ρεύμα μιας ιστορίας εργατικών αγώνων ενάντια στην εμπέδωση των σχέσεων εξουσίας στους χώρους εργασίας με όχημα την τεχνολογική καινοτομία. Φωτίζει έτσι τον απωθημένο λουδισμό των καθημερινών κινημάτων αντίστασης στην εκμηχάνιση, την αυτοματοποίηση και την κυβερνοποίηση που αντηχεί μέχρι τις μέρες μας, παροτρύνοντάς μας να αναμετρηθούμε με την αναδιοργάνωση του εργασιακού και του ελεύθερου χρόνου, να φρενάρουμε την εντεινόμενη εκμετάλλευση, να διεκδικήσουμε εκ νέου τη γνώση και τον έλεγχο επί του προϊόντος και των συνθηκών της εργασίας μας με δυο λόγια, να «σπάσουμε μηχανές».

The post Σπάζοντα πράγματα στη δουλειά appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Πετρούπολη Σανγκάη

fotodentro — Fri, 15 Dec 2023 11:16:55 +0000

Εγκώμιο στις επαναστάσεις· αυτός θα μπορούσε να είναι ο εναλλακτικός τίτλος τού ανά χείρας βιβλίου του Γάλλου φιλοσόφου Αλαίν Μπαντιού.
Εγκώμιο στις επαναστάσεις εν γένει: υπεράσπιση της σημασίας τους για την ανθρώπινη ιστορία, της δυνατότητας και των πρακτικών τους, υπεράσπιση του νήματος της χειραφέτησης που τις συνδέει, του νήματος διεκδίκησης της ισότητας, όπως ορίζει ο Μπαντιού τον στρατηγικό στόχο των συμβάντων τους. Εγκώμιο στις επαναστάσεις όμως και ειδικά: στα δύο καταστατικά επαναστατικά συμβάντα ενός αιώνα που κατακλύζεται από την ανατρεπτική κινητοποίηση των μαζών· εγκώμιο στην Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917 και στην κινεζική Πολιτιστική Επανάσταση του 1966.
Με το κείμενο αυτό ο Μπαντιού διατυπώνει μια αναπολογητική υπεράσπιση του ανοιχτού, βίαιου και μετασχηματιστικού χαρακτήρα των επαναστάσεων, λαμβάνοντας έτσι ανοιχτά μέρος στη σφοδρή ιδεολογική μάχη που εξελίσσεται, για να παρέχει στην πλευρά των καταπιεσμένων και του κινήματός τους μια συστηματική αντιμετώπιση της οργανωμένης αναθεωρητικής συκοφάντησης που εξαπολύει εναντίον τους η επίσημη κρατική ιστοριογραφία.

The post Πετρούπολη Σανγκάη appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

“Απάντηση στον Τζων Λιούις”

fotodentro — Thu, 08 Jun 2023 10:05:43 +0000

Αυτές οι φιλοσοφικές θέσεις μάς επιτρέπουν να κατανοήσουμε και το νόημα της περίφημης «μικρής φράσης» του Μαρξ από τη 18η Μπρυμαίρ. Διότι ολόκληρη η φράση λέει: «Οι άνθρωποι κάνουν την ιστορία τους, αλλά δεν την κάνουν με στοιχεία που έχουν ελεύθερα επιλέξει, σε περιστάσεις που οι ίδιοι έχουν επιλέξει, αλλά σε περιστάσεις που βρίσκουν άμεσα μπροστά τους, δεδομένες και κληρονομημένες από το παρελθόν». Και σαν να είχε προβλέψει ότι μια μέρα κάποιοι θα εκμεταλλεύονταν τις πέντε πρώτες λέξεις του, ακόμα και αυτές τις «περιστάσεις». […]

Πρέπει λοιπόν να διαβάζουμε με προσοχή τους συγγραφείς μας. Η ιστορία είναι πράγματι μια «διαδικασία χωρίς Υποκείμενο και Τέλος / Τελικούς Σκοπούς», της οποίας οι δεδομένες περιστάσεις, όπου «οι άνθρωποι» δρουν ως υποκείμενα υπό τον καθορισμό κοινωνικών σχέσεων, είναι το προϊόν της ταξικής πάλης. Συνεπώς, η ιστορία δεν έχει Υποκείμενο, με τη φιλοσοφική σημασία του όρου, αλλά κινητήρια δύναμη: την πάλη των τάξεων.

Το ανά χείρας κείμενο συγκεντρώνει μερικές από τις πιο διάσημες σελίδες του Λουί Αλτουσέρ και ταυτόχρονα συνιστά έναν από τους σημαντικότερους σταθμούς στην εξέλιξη της θεωρητικής του διαδρομής.

Ο Γάλλος φιλόσοφος παραδίδει μια συμπυκνωμένη διατύπωση των στρατηγικών θέσεών του για τη μαρξιστική θεωρία, τόσο για την υλιστική φιλοσοφία όσο και για τον ιστορικό υλισμό, που περνά μέσα από μια πολεμική αλλά και διεισδυτική απόρριψη του κυρίαρχου σοβιετικού μαρξισμού της περιόδου και των στοιχείων αστικής ηγεμονίας που απηχούσε.

Την ίδια στιγμή, το μανιφέστο αυτό συνιστά και μια δημόσια φιλοσοφική αυτοκριτική του Γάλλου φιλοσόφου γύρω από τον θεωρητικισμό που εκτιμά ότι έφεραν όψεις προηγούμενων αναλύσεών του. Έτσι, η Απάντηση στον Τζων Λιούις εξακολουθεί να είναι ίσως το μοναδικό κείμενο στο οποίο ο Αλτουσέρ δεν επιχειρεί μόνο να περιγράψει μια –σχεδόν πάντοτε υπό έλευση– υλιστική φιλοσοφική πρακτική, αλλά τη δοκιμάζει κιόλας ο ίδιος, χαράσσοντας διαχωριστικές γραμμές, εκφέροντας θέσεις που είναι αντι-θέσεις, και διερευνώντας τα αποτελέσματα των θέσεων αυτών, τον τρόπο που ανοίγουν ή όχι δρόμους στη θεωρία και την ιδεολογική ταξική πάλη υπέρ των υπό εκμετάλλευση τάξεων.

The post “Απάντηση στον Τζων Λιούις” appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Η εισβολή του Μάη

fotodentro — Tue, 01 Nov 2022 09:59:47 +0000

Το συμβάν ματαιώνει τις προβλέψεις. Στον βαθμό που είναι ιστορικό, κάνει άνω κάτω τους υπολογισμούς. Μπορεί ακόμα και να ανατρέψει τις στρατηγικές που λάμβαναν υπόψη τη δυνατότητά του. Καθώς έχει συγκυριακό χαρακτήρα, το συμβάν κλονίζει τις δομές που το κατέστησαν δυνατό. Οι προβλέψεις και οι υποθέσεις –οι οποίες βασίζονται αναπόφευκτα σε αναλύσεις και διαπιστώσεις μερικού χαρακτήρα– αδυνατούν να αρθούν στο επίπεδο του ολικού χαρακτήρα τού επερχόμενου. Καθώς το συμβάν τις αναστατώνει, επανενώνει ό,τι ήταν διάσπαρτο: τις γνώσεις, τα αποτελέσματα. Η κίνηση γεννιέται εκεί που ήταν λιγότερο αναμενόμενη. Μεταβάλλοντας πλήρως την κατάσταση, τη φέρνει στην επιφάνεια, κρυμμένη καθώς ήταν κάτω από τις λεπτομέρειες των γεγονότων και των εκτιμήσεων. Τότε και με αυτόν τον τρόπο ανακύπτει το στοιχειώδες, και πρώτα απ’ όλα το γνωστό, το αναγνωρίσιμο. Πάνω σε αυτή τη βάση ορθώνονται τα νέα στοιχεία της κοινωνικής ζωής, στιγμιαία ορατά μέσα σε μια φεγγοβόλα διαφάνεια. Η Εισβολή του Μάη δεν είναι απλώς ένα βιβλίο για τον Μάη. Είναι κυρίως ένα βιβλίο του ίδιου του Μάη. Αφενός γιατί γράφεται σχεδόν παράλληλα με τα γεγονότα που σφράγισαν την έκρηξη της γαλλικής νεολαίας προκειμένου να αποτελέσει όχι μόνο θεωρητική αλλά και πολιτική παρέμβαση· αφετέρου γιατί στις σελίδες του αποτυπώνονται και ενίοτε εξετάζονται με κριτική ματιά οι ιδέες, οι σκέψεις, οι ανησυχίες, τα κίνητρα, ακόμα και οι αντιφάσεις ή οι διχογνωμίες των εξεγερμένων φοιτητριών και φοιτητών της εποχής. Ασφαλώς, για τον Ανρί Λεφέβρ, έναν από τους σημαντικότερους μαρξιστές φιλοσόφους του 20ού αιώνα, μια τέτοια ανάλυση συνιστά ταυτόχρονα και διερεύνηση των αιτιών που οδήγησαν στο συμβάν του Μάη, γιατί μόνο τότε μπορεί η θεωρία να συνδεθεί γόνιμα με την πρακτική και να της δώσει νέα ώθηση και πνοή. Άλλωστε, το μέλημα που σε μεγάλο βαθμό διαπνέει το βιβλίο αυτό αφορά το κατά πόσο θα μπορούσε το συμβάν του Μάη να συνεχιστεί αλλού και αλλιώς, ενταγμένο σε μια ακολουθία πρακτικών που αποσκοπούν στον επαναστατικό μετασχηματ

The post Η εισβολή του Μάη appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.