Ασίνη Αρχεία - Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο

Στη σκιά της Μικρασιατικής Καταστροφής

fotodentro — Fri, 10 Jul 2026 15:51:55 +0000

Το 1922, χιλιάδες άνθρωποι ξεριζώθηκαν από τη Μικρά Ασία, κουβαλώντας όχι μόνο τις μνήμες και τις απώλειες, αλλά και τα σημάδια της πείνας, της εξάντλησης και της αρρώστιας. Αυτό το βιβλίο φωτίζει μια πτυχή της Ιστορίας που συχνά μένει στη σκιά: την υγειονομική κρίση που προκάλεσε η προσφυγική ροή και την απάντηση της ελληνικής κοινωνίας, του κράτους και της διεθνούς κοινότητας. Μέσα από συγκλονιστικές μαρτυρίες, πλούσιο αρχειακό υλικό και τη ματιά της κοινωνικής ιστορίας, η Αιμιλία Σαλβάνου ακολουθεί το ταξίδι των προσφύγων –από τα καράβια της διαφυγής στα λοιμοκαθαρτήρια και τα πρόχειρα νοσοκομεία, μέχρι τις μεγάλες υγειονομικές μεταρρυθμίσεις του Μεσοπολέμου. Το τραύμα της Μικρασιατικής Καταστροφής μετατρέπεται έτσι και σε μια αφετηρία υγειονομικού μετασχηματισμού με νέα σχήματα φροντίδας, θεσμούς και προσεγγίσεις, που άφησαν το ιστορικό αποτύπωμά τους στην πορεία της δημόσιας υγείας της Ελλάδας έως σήμερα.

The post Στη σκιά της Μικρασιατικής Καταστροφής appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Μαρτυρίες από την αντίσταση, τον εμφύλιο, την υπερορία, τον επαναπατρισμό

fotodentro — Fri, 10 Jul 2026 10:49:32 +0000

Το «Μαρτυρίες από την Αντίσταση, τον Εμφύλιο, την Υπερορία, τον Επαναπατρισμό» συγκεντρώνει ζωντανές αφηγήσεις ανθρώπων που έζησαν την Κατοχή, την Αντίσταση και τον Εμφύλιο, φωτίζοντας μια από τις πιο τραυματικές περιόδους της νεότερης ελληνικής ιστορίας μέσα από την προσωπική μνήμη.
Οι μαρτυρίες μιλούν για μάχες και απώλειες, εξορίες και ξεριζωμό, ζωή μακριά από την πατρίδα και δύσκολη επιστροφή. Οι φωνές των αφηγητών παραμένουν άμεσες, ανεπεξέργαστες και βαθιά ανθρώπινες, δημιουργώντας ένα μωσαϊκό εμπειριών που λειτουργεί όχι απλώς ως ιστορική καταγραφή, αλλά ως μαρτυρία ζωής.
Οι συνεντεύξεις καταγράφηκαν το 1985 για το ντοκιμαντέρ Greece: The Hidden War, δίνοντας λόγο σε ανθρώπους που για χρόνια έμειναν στη σιωπή. Σήμερα, οι αφηγήσεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη αξία ως μνήμες μιας γενιάς που σημάδεψε την ιστορία της Ελλάδας.

The post Μαρτυρίες από την αντίσταση, τον εμφύλιο, την υπερορία, τον επαναπατρισμό appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Η σκοτεινή πλευρά του Διαφωτισμού

fotodentro — Thu, 09 Jan 2025 17:20:45 +0000

Ο Διαφωτισμός θεωρείται το πλέον καθοριστικό ρεύμα σκέψης στην Ευρώπη μετά τον Μεσαίωνα. Αποτελεί την ιδρυτική πράξη της νεωτερικότητας. Το ρεύμα αυτό όμως διαθέτει και μια σκοτεινή πλευρά που δεν ήταν ευρέως γνωστή μέχρι πρότινος. Πρόκειται για τον φυλετισμό-ρατσισμό. Εμβληματικοί εκπρόσωποι του Διαφωτισμού διολίσθησαν στη φυλετική προκατάληψη, με σημερινούς όρους στον ρατσισμό, ειδικά έναντι των μαύρων και των ιθαγενών πληθυσμών. Αυτό το παράδοξο είχε προκύψει παρά τις απόψεις τους περί κοινής ανθρωπότητας, περί ισότητας και ελευθερίας μεταξύ όλων των ανθρώπων, περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και παρά τις θέσεις τους εναντίον της δουλείας.
Σε αυτό το βιβλίο εξετάζεται αυτό το παράδοξο, με λεπτομερή αναφορά στον Λοκ, τον Μοντεσκιέ, τον Βολταίρο, τον Χιουμ, τον Καντ, τον Χέγκελ, τον Τζέφερσον και άλλους, καθώς και στους επιφανείς επιστήμονες του Διαφωτισμού. Εκτός από τον ρατσισμό τους, που καταγράφεται λεπτομερώς, ένα ερώτημα που τίθεται για καθένα από αυτούς είναι αν το συνολικό τους έργο θα πρέπει να θεωρηθεί ρατσιστικό ή όχι. Παρουσιάζονται και οι μη ρατσιστές, που, αν και λιγότεροι, είναι επίσης μεγάλες μορφές του Διαφωτισμού, όπως ο Ρουσσώ, ο Ντιντερό, ο Ελβέτιος, ο Πέιν, ο Κοντορσέ, ο Σμιθ, ο Χέρντερ, ο Μπένθαμ και άλλοι. Το βιβλίο καταλήγει με το ερώτημα: «γιατί ρατσισμός στον Διαφωτισμό»;

The post Η σκοτεινή πλευρά του Διαφωτισμού appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Οι καταχρήσεις της μνήμης

fotodentro — Thu, 21 Nov 2024 17:39:27 +0000

Tο κλασικό πλέον, αλλά εξακολουθητικά επίκαιρο, έργο του Τοντόροφ, Οι καταχρήσεις της μνήμης, μας εμπνέει και μας προ[σ]καλεί να υπερβούμε την παθολογία που δημιουργεί η έλλειψη ισορροπίας στην οικονομία μνήμης και λήθης είτε υπό την έννοια του πληθωρισμού είτε υπό αυτή της ριζικής εξάλειψης και της απώθησης. Σε αυτό το πλαίσιο θελήσαμε να συμβάλουμε στον σχετικό προβλη ματισμό συγκροτώντας έναν τόμο με άξονα το θεμελιώδες δοκίμιο του γαλλοβούλγαρου στοχαστή. Τα κείμενα των ιστορικών Γιώργου Κόκκινου και Ζέτας Παπανδρέου επικεντρώνονται σε μια κριτική επισκό πηση των σπουδών της μνήμης και του τραύματος, αποτιμώντας πολιτικές και πρακτικές που εξακτινώνονται στο δημόσιο πεδίο, και στους τρόπους με τους οποίους η σύγχρονη ιστοριογραφία, φιλο σοφία, μουσειολογία και αρχιτεκτονική, όπως και οι νέες τεχνολογίες, προσεγγίζουν συνδυαστικά και αναπαριστούν το τραύμα της γενοκτονίας των Εβραίων.

Η ανάγνωση του κειμένου του Τοντόροφ σε αναφορά με τον υπομνηματισμό του και τα κείμενα που το πλαισιώνουν μας βοηθά να αντιληφθούμε ότι στη συζήτηση περί θυμάτων τραυματικών και επίμαχων ιστορικών γεγονότων έχει σημασία να σκεφτόμαστε πως τόσο οι ίδιοι οι επιζώντες τρομακτικών και αδιανόητων ανθρωπιστικών καταστροφών όσο και οι απόγονοί τους, απαιτώντας αλήθεια και δικαιοσύνη, μπορούν να γίνουν παραδείγματα μετασχηματισμού του πόνου και της οδύνης που τους κατατρύχουν και τους εγκλωβίζουν. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, η διαχείριση της τραυματικής μνήμης καταργεί κάθε εννοιολόγηση που θεμελιώνεται στην ιεραρχία και στην κανονιστική μοναδικότητα, δημιουργώντας μια ενεργό και μαχόμενη ιστορική συνείδηση για την αποτροπή νέων δεινών.

The post Οι καταχρήσεις της μνήμης appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Ο αντιβενιζελισμός

fotodentro — Mon, 22 Jan 2024 10:18:05 +0000

Το βιβλίο αυτό προσπαθεί να ανιχνεύσει τον πολιτικό λόγο των αντιβενιζελικών σε μια περίοδο αυταρχικής διακυβέρνησης από το Κόμμα των Φιλελευθέρων και να αναδείξει την πορεία και τον σταδιακό μετασχηματισμό του αντιβενιζελικού χώρου σε αντίπαλο με συγκροτημένο πολιτικό αντίλογο, εκκινώντας χρονικά από την επάνοδο του Βενιζέλου, τον Μάιο του 1917, μέχρι τις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου του 1920 και τη νίκη της Ηνωμένης Αντιπολιτεύσεως. Μέσα από τη μελέτη πρωτογενών πηγών, επιχειρεί να παρουσιάσει τη στάση της αντιπολίτευσης κατά το πρώτο διάστημα, τους τομείς στους οποίους επικεντρώθηκε η κριτική της, και τους παράγοντες που οδήγησαν στην αντιπαλότητα με τον Βενιζέλο, ενώ διαφαίνεται ότι κατά βάθος στα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και οι δύο μεγάλες πολιτικές παρατάξεις συμφωνούσαν. Τέλος, επιχειρεί να αναδείξει τη σταδιακή συσπείρωση του άμορφου, αρχικά, και κατακερματισμένου αντιβενιζελικού χώρου και τους παράγοντες που συνέβαλαν στην εκλογική νίκη του, τον Νοέμβριο του 1920.

The post Ο αντιβενιζελισμός appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Στους Καιρούς των Σουλτάνων

fotodentro — Thu, 14 Dec 2023 14:33:03 +0000

Στο βιβλίο αυτό επιχειρείται μια ανασύνθεση της πολύμορφης ιστορίας των κοινωνιών της ελληνικής χερσονήσου κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στη διάρκεια σχεδόν μισής χιλιετίας. Στόχος μας είναι να αφηγηθούμε την ιστορία όχι απλώς της χωρικής ενότητας του νοτιότερου άκρου των Βαλκανίων, τεμνόμενης με το Αιγαίο, το Ιόνιο και τη Μεσόγειο θάλασσα, αλλά της ιστορίας ποικίλων και διαφορετικών τόπων και χώρων που συγκροτούνταν και αποσυνθέτονταν, συστέλλονταν και διαστέλλονταν ως κοινωνικές κατασκευές μέσα στον ιστορικό χρόνο.Στις σελίδες του βιβλίου διατρέχει κανείς στιγμιότυπα από τα πρώτα χρόνια των οθωμανικών κατακτήσεων (ένας γάμος έξω από τη Σηλυμβρία , ένας σεισμός στη Θράκη ένας απρόσμενος εχθρός: η πανώλη, ο δρόμος για τη Δύση), που θα φέρουν τους Οθωμανούς σουλτάνους στο προσκήνιο της ιστορίας στην ίδια την Κωνσταντινούπολη, το Gotham City των Οθωμανών, στη Θεσσαλονίκη, την εβραϊκή μεγαλούπολη των οθωμανικών Βαλκανίων, αλλά και στην Αθήνα, την «πρωτεύουσα» από άποψη πληθυσμού πόλη στο νοτιότερο τμήμα της ελληνικής χερσονήσου. Αφού εξετάσουμε τις πόλεις, τις κωμοπόλεις, τα φρούρια και τα κάστρα, το δίκτυο της αυτοκρατορικής κατασκευής, του χώρου, θα εισέλθουμε και στους κόσμους της υπαίθρου, εστιάζοντας τόσο στην κοινή συνισταμένη της γεωργίας όσο και στην ποικιλομορφία των εκμεταλλεύσεων. Για τον επόμενο αιώνα, ακολουθούμε τα βήματα και τον καλπασμό του Ελβιά Τσελεμπή, παθιασμένου «ταξιδιώτη του κόσμου» (seyyah-i alem) της επικράτειας των Οθωμανών σουλτάνων, στις περιηγήσεις του στην ελληνική χερσόνησο μεταξύ των ετών 1668-1671. Τέλος οι εξελίξεις του 18 ου αιώνα στις υπό οθωμανική κυριαρχία κοινωνίες εξετάζονται με άξονα ένα ελληνικό βιβλίο της εποχής του Διαφωτισμού, τη Γεωγραφία Νεωτερική, που κυκλοφόρησε στη Βιέννη το 1791, τρία χρόνια μετά τη Γαλλική Επανάσταση.Τα χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας ήταν μια εποχή μεγάλων κρίσεων και μετασχηματισμών που δεν μπορούν να περιγραφούν με την αξιολογική ερμηνεία μιας ιδιαίτερης «παρακμής» των Οθωμανών, όπως υποστηριζόταν στην παλαιότερη ιστοριογραφία. Επιχειρούμε εδώ την ερμηνεία της ιστορικής αυτής περιόδου αποφεύγοντας τον εξαιρετισμό και εντάσσοντας την ελληνική χερσόνησο στο ευρύτερο πλαίσιο των κρίσεων και μετασχηματισμών στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, τη Μεσόγειο, την Ευρώπη και τον κόσμο.

The post Στους Καιρούς των Σουλτάνων appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Φαντάσματα του πολέμου

fotodentro — Thu, 14 Dec 2023 13:41:13 +0000

Η Έρεγκαρντ Σραμ ήταν η πρώτη Γερμανίδα, η οποία μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο επισκέφθηκε τον Ιούνιο του 1952 τα Καλάβρυτα, για να μάθει τι είχε συμβεί εκεί κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Αυτή η συγκλονιστική εμπειρία την ώθησε να ψάξει για δυνατότητες έμπρακτης βοήθειας στις χήρες των Καλαβρύτων. Με την υποστήριξη του Γερμανικού Συνδέσμου Γυναικών και της Carl Duisberg-Gesellschaft -της Εταιρείας για την Προώθηση της Νέας Γενιάς- κατόρθωσε να στείλει στη Γερμανία 70 παιδιά από τα Καλάβρυτα και τα γύρω χωριά, ώστε να λάβουν μέρος σε ένα πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης που τους έδινε δυνατότητα εργασίας στη Γερμανία. Έτσι, λίγα χρόνια αργότερα, αφού είχαν καταφέρει να εργαστούν με επιτυχία σε διάφορες γερμανικές εταιρείες, επέστρεψαν στην Ελλάδα όντας σε θέση πια να στηρίξουν τις χήρες-μητέρες τους.
Η Σραμ όμως δεν σταμάτησε εκεί. Συγκλονισμένη από όσα έβλεπε και σε άλλους μαρτυρικούς τόπους που επισκέφτηκε -στην Κρήτη, την Ήπειρο και τη Βόρεια Μακεδονία-, προσπάθησε να εξασφαλίσει όσο το δυνατόν μεγαλύτερα κονδύλια από γερμανικές πηγές χρηματοδότησης, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για να φτιαχτούν συστήματα ύδρευσης και άρδευσης, αγροτικές μονάδες παραγωγής, κτίρια, να αγοραστούν ασθενοφόρα, οικοδομικά υλικά, κ.λπ.
Καθώς όλα τα παραπάνω γίνονταν σε μια περίοδο κατά την οποία οι επίσημες γερμανικές αρχές δεν είχαν ακόμη ξεκινήσει τη συζήτηση περί της συνολικής γερμανικής ευθύνης για τις σφαγές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, οι ενέργειές της αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Οι εκθέσεις της, η αλληλογραφία της και άλλα έγγραφα του προσωπικού της αρχείου μαρτυρούν όχι μόνο τις άοκνες προσπάθειές της για βοήθεια στα θύματα των γερμανικών σφαγών, αλλά και τον τρόπο θέασης της κοινωνικής και πολιτικής κατάστασης σε Γερμανία και Ελλάδα κατά τη δεκαετία του ’50.

The post Φαντάσματα του πολέμου appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Ο άλλος Μικρασιατικός πόλεμος

fotodentro — Wed, 13 Dec 2023 12:27:08 +0000

Το βιβλίο αυτό φιλοδοξεί να μην είναι ένα ακόμη βιβλίο για τον Μικρασιατικό Πόλεμο στο πλαίσιο της εθνικής ιστοριογραφίας. Επικεντρώνεται στη μελέτη της δημόσιας σφαίρας της εποχής επιδιώκοντας -όσο είναι δυνατόν- να περάσει «από την άλλη μεριά του καθρέφτη», κατά την έκφραση του Αντώνη Λιάκου, και να δώσει φωνή στην ίδια την εποχή. Η καθημερινότητα, εξάλλου, της τότε πολεμικής περιόδου πολύ λίγο έχει αναδειχθεί όπως και η πρόσληψη του πολέμου στον ελλαδικό χώρο. Έτσι, το βιβλίο εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο παρουσιαζόταν ο πόλεμος στον κυρίαρχο δημόσιο λόγο, στα ελληνικά μετόπισθεν κυρίως, και πώς αυτός δικαιολογούνταν. Ενδιαφέρει, επίσης, το κατά πόσον και πώς απασχόλησαν τη δημόσια σφαίρα της εποχής τα προβλήματα που η κοινωνία βίωνε εξαιτίας του πολέμου, και ποια αναδείχτηκαν ως κυρίαρχα. Ποιος ήταν λοιπόν ο εχθρός; Κυριαρχείται ο δημόσιος χώρος από τον Πόλεμο και πότε συμβαίνει αυτό; Πώς διαμορφώνονται και, κυρίως, πώς παρουσιάζονται οι κοινωνικές και ιδεολογικές συγκρούσεις και η καθημερινότητα των ανθρώπων υπό την πίεση του Πολέμου; Πώς δικαιολογούνται στην κοινή γνώμη οι απώλειες σε «ανθρώπινο πλεόνασμα» και στην υλική βάση της κοινωνίας; Όλα αυτά ερευνώνται μέσα από τον ημερήσιο και περιοδικό Τύπο, τις τελετές και τις εορτές, τις θεατρικές παραστάσεις, τις παραστάσεις του θεάτρου σκιών και τον κινηματογράφο, και παρουσιάζονται σε μια θεματική αφήγηση που περιλαμβάνει και βιβλιογραφική έρευνα. Δημόσιες εκδηλώσεις, όπως ομιλίες σε φιλολογικούς συλλόγους, εκθέσεις φωτογραφίας, ζωγραφικής ή γλυπτικής, στον βαθμό που σχετίζονταν με τον Πόλεμο, αποτέλεσαν επίσης υλικό για το βιβλίο. Η αφήγηση φτάνει μέχρι τις παραμονές της ήττας και της καταστροφής, τον Αύγουστο του 1922.

The post Ο άλλος Μικρασιατικός πόλεμος appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Η Κρήτη στα χρόνια της κατοχής (1941-1945)

fotodentro — Fri, 11 Aug 2023 10:35:18 +0000

Το 1914 η Κρήτη κατακτήθηκε από τον Άξονα μετά από σκληρή μάχη τόσο με τα συμμαχικά στρατεύματα όσο και με τον ντόπιο πληθυσμό, χαράζοντας εξαρχής τις σχέσεις μίσους μεταξύ κατακτητών και κατακτημένων. Στο βιβλίο αυτό γίνεται για πρώτη φορά μια προσπάθεια επιστημονικής προσέγγισης της κατοχικής περιόδου στο νησί, καθώς υπήρχαν ουσιαστικές διαφορές από την ίδια περίοδο στην υπόλοιπη χώρα – με σημαντικότερη ίσως το γεγονός ότι εξαρχής, η Κρήτη θεωρήθηκε από τους Γερμανούς «Φρούριο» (Festung), μια κατάσταση που απέδιδε αυξημένες αρμοδιότητες και αυτονομία κινήσεων στον Γερμανό στρατιωτικό διοικητή.

Μετά από πολυετή έρευνα σε ελληνικά, γερμανικά, βρετανικά αρχεία και επισκόπηση πληθώρας μελετών, μαρτυριών, απομνημονευμάτων και άλλων τεκμηρίων, ο συγγραφέας εξετάζει τις μεταβολές που επέβαλε η «γερμανοκατοχή» στην κρητική κοινωνία, οικονομία και πολιτική. Την ανασυγκρότηση ενός πολιτικού συστήματος μετά από μια κατακλυσμιαία αλλαγή εξουσίας, τους καινούριους θεσμούς και μηχανισμούς που συγκροτήθηκαν από τους νέους κυρίαρχους αλλά και από την αντίσταση εναντίον τους, τους παλαιούς θεσμούς που διαλύθηκαν ή μεταλλάχθηκαν, αναλαμβάνοντας νέους ρόλους, τις εξουσίες εντός του νησιού και εκτός αυτού (Αθήνα, Κάιρο, Βερολίνο) που υπόκειντο σε νέα ιεράρχηση. Προσαρμογή, αντίσταση, συνεργασία ήταν οι επιλογές απέναντι στη γερμανική κατάκτηση.

The post Η Κρήτη στα χρόνια της κατοχής (1941-1945) appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.

Η ΜΕΤΑΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ

fotodentro — Mon, 30 Jan 2023 11:08:09 +0000

Η περίοδος από τη δολοφονία του κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια (1831) έως την έλευση του βασιλιά Όθωνα στην Ελλάδα (1833) θεωρείται παραδοσιακά μία περίοδος «αναρχίας», η οποία παραμένει μέχρι σήμερα λίγο έως πολύ άγνωστη. Ήταν αυτό το κρίσιμο διάστημα όμως, κατά το οποίο επιβλήθηκε το πολίτευμα της απόλυτης μοναρχίας στο ελληνικό κράτος, την ίδια στιγμή που οι Κυβερνητικοί και οι Συνταγματικοί αλληλοσυγκρούονταν για την άσκηση του κυβερνητικού δικαιώματος.
Ποιοι παράγοντες υπέσκαψαν την επιλογή των Ελλήνων για τον συνταγματικό περιορισμό της εξουσίας του μονάρχη; Γιατί δεν προχώρησε η διανομή της εθνικής γης που θα οδηγούσε στην ταχύτερη ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας; Ποιος ήταν ο ρόλος εγχώριων και ξένων στη διολίσθηση της χώρας προς το αυταρχικό καθεστώς των Βαυαρών;
Αναλύοντας εξαντλητικά την περίοδο 1831-1833, ο συγγραφέας προσπαθεί να απαντήσει σε αυτά, καθώς και σε άλλα ερωτήματα, αξιοποιώντας νεότερα αρχειακά τεκμήρια και προσεγγίζοντας τον πυρήνα των γεγονότων. Έτσι, καταφέρνει να αναδομήσει με επιτυχία το ιστορικό πλαίσιο μιας εποχής, παρουσιάζοντας ανάγλυφα πολιτικά ήθη και πρακτικές που επρόκειτο να αφήσουν ισχυρό αποτύπωμα στη δημόσια ζωή της νεότερης Ελλάδας.

The post Η ΜΕΤΑΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ appeared first on Βιβλιοπωλείο Το Φωτόδεντρο.